Mülakat Soruları 76

KADES, Kadın Destek sistemidir; şiddet tehlikesindeki kadınların hızlı biçimde yardım talebi iletmesini amaçlar. İçişleri Bakanlığının 5 Haziran 2026 duyurusunda HAYAT 112 Acil uygulamasının KADES ile entegre çalışabildiği belirtilir. Acil tehlikede 112’ye de başvurulur. Uygulama hızlı bildirim aracıdır; başvurunun kendisi bütün koruma ihtiyaçlarının kesin çözüldüğü anlamına gelmez.

Orantısız güç, somut olayın gerektirdiği ve hukuken izin verilen ölçüyü aşan güç kullanımıdır. PVSK m.16 zor kullanmada direnişin niteliğine ve derecesine göre kademeli ve ölçülü yaklaşımı düzenler. Yetkinin bulunması her miktarda kuvvet kullanmayı haklı kılmaz; amaç, gereklilik ve ölçü birlikte değerlendirilir.

26 Ağustos 1071, Sultan Alp Arslan yönetimindeki Büyük Selçuklu ordusunun Bizans ordusuna karşı kazandığı Malazgirt Zaferi’ni ifade eder. Anadolu’daki Türk yerleşim ve hâkimiyet sürecinde önemli bir dönüm noktasıdır. Anadolu’nun tamamının tek günde Türk yurdu hâline geldiği veya Bizans’ın o gün sona erdiği söylenemez.

Medya okuryazarlığı, medya içeriğine erişme, onu çözümleme ve değerlendirme, sorumlu biçimde içerik üretme becerileridir. Kaynak, amaç, kanıt, bağlam ve reklam-haber ayrımı önemlidir. Yalnızca sosyal medya hesabı açmak veya cihaz kullanmak değildir.

Mustafa Kemal’in başkomutan olarak yönettiği son büyük askerî harekât Büyük Taarruz’dur; 26 Ağustos 1922’de başlamıştır. Başkomutan Meydan Muharebesi 30 Ağustos’ta bu taarruzun içinde gerçekleşmiştir. “Başkomutanlık Muharebesi’nden sonra Büyük Taarruz başladı” ifadesi kronolojik olarak yanlıştır.

İldeki en yüksek mülkî idare amiri validir. Bu ifade idari teşkilat içindir; valinin bütün yargı organlarına emir verebileceği veya her meslek grubunun hiyerarşik amiri olduğu anlamına gelmez.

Anayasa m.76’ya göre 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir. En az ilkokul mezunu olmamak, kısıtlılık, askerlikle ilişik ve kamu hizmetinden yasaklılık engeldir. Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis mahkûmiyeti de engeldir. Ayrıca zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar; kaçakçılık, resmî ihale/alım-satıma fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine katılma ve bunları tahrik/teşvik suçlarından mahkûm olanlar affa uğrasalar bile seçilemez. Maddede belirtilen hâkim, savcı, yüksek yargı, yükseköğretim, memur ve diğer kamu görevlileri ile Silahlı Kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmeden aday olamaz.

Toplumsal rol, kişinin bir statü veya konumuna bağlı olarak kendisinden beklenen davranışlardır. Statü konumu, rol o konumun davranış boyutunu belirtir. Örneğin öğretmenlik statüsüne ders hazırlama ve öğrenmeyi destekleme rolleri eşlik eder; bir kişi birden fazla rol üstlenebilir.

Yankesicilik, kişinin üzerinde taşıdığı eşyanın özel beceriyle, genellikle fark ettirmeden alınması biçimindeki hırsızlıktır. Yağma, gündelik adıyla gasp, başkasının malını teslim etmesini veya alınmasına karşı koymamasını sağlamak için kanunda belirtilen tehdit ya da cebre başvurulmasıdır. Yağma ile hırsızlığın ayrımında cebir veya tehdidin niteliği önemlidir.

Anayasa m.175’e göre teklif için en az 200 milletvekilinin yazılı imzası gerekir. Genel Kurulda iki görüşme ve gizli oylama yapılır; kabul için en az 360 oy gerekir. 360–399 oyla kabul edilen ve geri gönderilmeyen kanun halkoyuna sunulur. En az 400 oyda Cumhurbaşkanı yayımlayabilir veya halkoyuna sunabilir; geri gönderilen metnin aynen kabulünde en az 400 oy gerekir. Halkoyunda geçerli oyların yarısından çoğu gerekir. İlk üç madde m.4 uyarınca değiştirilemez, değiştirilmesi teklif edilemez.

Polis; genel güvenlik ve kamu düzenini korumak, kişilerin can ve mal güvenliğini gözetmek, suçları önlemek, işlenen suçlara ilişkin adli işlemleri yetki ve usul içinde yürütmek ve yardıma ihtiyaç duyanlara yardım etmekle görevlidir. Kolluk ceza hükmü vermez; soruşturmadaki görevlerini ilgili adli makamların yetkileri çerçevesinde yapar.

İklim krizi, iklim değişikliğinin toplumsal ve ekolojik etkilerinin ciddiyetini vurgulayan ifadedir. Günümüzdeki küresel ısınmanın temel nedeni insan faaliyetleriyle artan sera gazlarıdır. Sera gazları, Dünya’dan yayılan kızılötesi enerjiyi soğurup yeniden yayarak enerji dengesini değiştirir. “Güneş ışınlarının yansımasını engeller” açıklaması doğru mekanizma değildir.

Hayvanların korunması; uygun bakım ve beslenme, gereksiz acı ve eziyetin önlenmesi, kötü muameleyle mücadele ve türlerine uygun yaşam koşullarının sağlanmasını kapsar. Türkiye’de temel çerçeve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’dur. Hayvanların korunmasına ilişkin hükümler insanlara tanınan bütün haklarla aynı kapsamda değildir; özel uygulamalarda güncel kanun esas alınmalıdır.

Gelişmişlik; gelir ve üretim yanında sağlık, eğitim, yaşam koşulları ve kurumsal kapasiteyle değerlendirilir. Almanya, Japonya ve Kanada yaygın örneklerdir. “Gelişmiş ülke”, yüksek gelir ve yüksek insani gelişme gibi sınıflamalar birebir aynı değildir; kullanılan ölçüt ve yıl belirtilmelidir.

İstiklal Mahkemeleri, 1920’de Millî Mücadele şartlarında oluşturulan, TBMM üyelerinin görev yaptığı olağanüstü nitelikte mahkemelerdi. Asker kaçaklığı ve çeşitli güvenlik suçlarını yargıladılar; sonraki dönemlerde de faaliyet gördüler. Son faaliyet dönemi 1927’de bitti, ilgili kanunun kaldırılması 1949’dadır. Günümüzdeki olağan ceza mahkemeleriyle aynı kurum değildir.

Duygu, önemli görülen olaylara ilişkin deneyimsel, bedensel ve davranışsal bileşenleri bulunan tepkidir. Duygusal zekâ, kişinin kendi ve başkalarının duygularını fark etmesi, anlaması, düşünmede kullanması ve uygun biçimde düzenlemesiyle ilgili becerilerdir. Başkalarının duygularını zorla kontrol etmek veya tek bir kesin başarı ölçüsü anlamına gelmez.

IQ (zekâ bölümü), standartlaştırılmış zekâ testlerinden elde edilen puanların yorumlanmasıyla ilgilidir. Modern testlerde kişinin sonucu norm grubuyla karşılaştırılır; eski zihinsel yaş/takvim yaşı oranı bütün testlerin güncel yöntemi değildir. IQ kişinin bütün yeteneklerini, ahlakını veya gelecekteki başarısını tek başına ölçmez.

Eğitimde fırsat eşitliği, herkesin ayrımcılık olmadan nitelikli eğitime erişmesi ve öğrenmeden yararlanabilmesidir. Engelleri azaltmak için erişilebilir okullar, ihtiyaç temelli destek, kapsayıcı öğretim ve uygun öğrenme kaynakları önemlidir. Herkese aynı materyali vermek, farklı ihtiyaçlar ve engeller sürüyorsa tek başına eşitlik sağlamaz.

Suç gelirlerini aklama, suçtan kaynaklanan malvarlığının gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru kazanılmış izlenimi vermek amacıyla yapılan işlemlerle ilgilidir. Türkiye’de TCK m.282’de düzenlenir; temel hâlde öncül suçun ceza alt sınırına ilişkin koşul bulunur. Her nakit işlem, vergi planlaması veya açıklanamayan para otomatik olarak aklama suçu sayılmaz.

Türkiye’de yürütme yetkisi Cumhurbaşkanındadır. Seçilmek için Türk vatandaşı olmak, 40 yaşını doldurmak, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak gerekir. Halk tarafından beş yıllığına seçilir; kural olarak en fazla iki defadır. İkinci döneminde TBMM seçimleri yenilerse bir kez daha aday olabilir. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları atar; seçimleri yenileme kararı iki seçimin birlikte yenilenmesini doğurur. Anayasa’da ayrıca güvenlik soruşturması veya dört yıllık lisans şartı yazmaz.