Mülakat Soruları 73

Aşağılık kompleksi, kişinin kendisini yaygın biçimde yetersiz veya değersiz hissetmesini anlatan psikolojik kavramdır. Gerçek veya algılanan eksikliklerle ilişkili olabilir. Gündelik bir çekingenlikten doğrudan tanı konulamaz; hakaret veya insanları etiketleme amacıyla kullanılmamalıdır.

Kanun önünde eşitlik, kişilerin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım yapılmadan eşit olmasıdır (Anayasa m.10). Hiçbir kişi veya gruba keyfî imtiyaz tanınamaz. Eşitlik, farklı hukuki durumdakilere her zaman aynı işlem yapılmasını gerektirmez; eşitliği sağlayan anayasal tedbirler mümkündür.

Hak, kişiye tanınan ve korunan yetki, özgürlük veya talep imkânıdır. Hukuk düzeni içindeki anlamıyla, kişinin korunan menfaatini ve yapabileceği ya da isteyebileceği şeyleri ifade eder. İnsan hakları yaklaşımı kişinin sırf insan olması nedeniyle sahip olduğu hakları da esas alır.

EGM’nin merkez birimlerine örnekler: Teftiş Kurulu, Hukuk Müşavirliği, Özel Harekât, İstihbarat, Trafik, KOM, Personel, Cumhurbaşkanlığı Koruma ve Narkotik Suçlarla Mücadele başkanlıkları; Asayiş, Güvenlik, Siber Suçlarla Mücadele ve Kriminal daire başkanlıklarıdır. Taşrada il ve ilçe emniyet teşkilatı, ayrıca eğitim birimleri bulunur. Bu örnek listedir; başkanlık, daire ve şube aynı kademe değildir. Özgün cevaptaki karışık kademeler ve eski birim adları güncel resmî birimler listesiyle değiştirildi.

AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ihlal iddialarını inceler. Kesinleşmiş kararlar, taraf olan devletler bakımından bağlayıcıdır; icrayı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetler. Mahkeme genel bir ulusal temyiz mercii değildir ve her ulusal kararı doğrudan kaldırmaz; giderim somut karara göre belirlenir.

Yargının tarafsızlığı, hâkim ve mahkemelerin taraflar arasında ön yargısız davranması, kişisel çıkar ve dış etkilerden bağımsız olarak hukuka ve delillere göre karar vermesidir. Anayasa m.9, yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağını düzenler.

Büyük veri analitiği, hacim, hız, çeşitlilik gibi özellikleri nedeniyle uygun ölçeklenebilir yöntemler gerektiren verileri analiz ederek örüntü, ilişki ve yararlı bilgi elde etmektir. Veri kalitesi, bağlam, mahremiyet ve model hataları önemlidir. Çok veri bulunması sonuçların mutlaka doğru olduğu veya geleceğin kesin tahmin edilebildiği anlamına gelmez.

Temel hak ve özgürlükler sınırsız değildir. Anayasa m.13’e göre yalnızca ilgili maddelerde belirtilen sebeplere bağlı ve kanunla sınırlanabilir; hakkın özüne dokunulamaz. Sınırlama Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmalıdır. OHAL’de m.15’in ayrıca belirlediği güvenceler geçerlidir.

Çanakkale Muharebeleri döneminin Osmanlı Harbiye Nazırı Enver Paşa’dır. Çanakkale Cephesi, I. Dünya Savaşı’nda Boğazlar ve İstanbul’a ulaşmayı amaçlayan İtilaf harekâtına karşı 1915–1916 dönemindeki deniz ve kara muharebeleridir. İtilaf kuvvetlerinin bu yolla Osmanlı başkentini ele geçirme girişimi başarısız olmuş, kuvvetleri tahliye edilmiştir.

İnsan haklarına saygılı devlet, kamu gücünün temel hakları gözeterek kullanılmasını, keyfî müdahalelerden kaçınılmasını ve hakların etkili biçimde korunmasını ifade eder. Anayasa m.2 bu niteliği düzenler; m.5 devletin hakların önündeki siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya çalışmasını da görev sayar.

Özgürlük, kişinin düşünce ve davranışlarını kendi iradesiyle belirleyebilmesiyle ilgilidir. Hukuki ve siyasal anlamda ifade, inanç, hareket gibi alanlarda güvenceler içerir. Başkalarının haklarını ihlal etme veya kamu görevlisinin sınırsız yetki kullanması anlamına gelmez.

Kasten suç işlemek, suçun kanuni tanımındaki unsurları bilerek ve isteyerek gerçekleştirmektir (TCK m.21). Olası kastta kişi suçun unsurlarının gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işler; taksirden ayrı değerlendirilir.

Meslek etiği, mesleğin sorumlu ve güvenilir yürütülmesine ilişkin davranış ilkeleridir. Kollukta haklara saygı, tarafsızlık, dürüstlük, liyakat ve hesap verebilirlik önemlidir. Örneğin kişisel çıkar için görev yetkisini kullanmak, kayırmak veya kötü muamele etmek etik ilkelerle bağdaşmaz; eşit ve saygılı hizmet uygundur.

Anayasa m.56’ya göre herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir; çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve kirlenmeyi önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir. AİHS’te aynı adla açık bir çevre maddesi yoktur; çevresel zararlar yaşam, özel hayat gibi haklar çerçevesinde değerlendirilebilir.

Öfke, engellenme, tehdit veya haksızlık algısına eşlik edebilen doğal bir duygudur; saldırgan davranışla aynı değildir. Yönetimde tetikleyicileri tanımak, güvenli ara vermek, nefesi yavaşlatmak ve durumu yeniden değerlendirmek yardımcı olabilir. Polislikte karar hukuka ve somut olaya dayanmalı, öfke cezalandırma gerekçesi yapılmamalıdır. Süreğen kontrol güçlüğünde uygun profesyonel destek alınabilir.

Gerçek kişi insandır. TMK m.28’e göre kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğmasıyla başlar ve ölümle sona erer; “sağlıklı olmak” şart değildir. Çocuk, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyetini kazanır. Tüzel kişi ise kanuna uygun örgütlenen kişi topluluğu veya belirli amaca özgülenmiş mal topluluğudur (m.47); dernek, vakıf ve şirket buna örnektir.

Toplumsal statü; yaş, aile bağları ve doğumla verilen özelliklerle veya eğitim, meslek ve başarıyla kazanılan konumlarla ilişkili olabilir. Bu özelliklerin önemi toplum ve döneme göre değişir. Statü ile kişinin ahlaki değeri aynı şey değildir; herkesin tek bir statüsü bulunmaz.

Birleşmiş Milletler 24 Ekim 1945’te BM Şartı’nın yürürlüğe girmesiyle resmen kurulmuştur. Şartın imzalanma tarihi 26 Haziran 1945’tir; iki tarih farklıdır.

Afetler kayıp, yerinden edilme, belirsizlik ve temel hizmetlerin kesilmesi nedeniyle yoğun stres, yas ve kaygı yaratabilir. Tepkilerin çoğu zamanla azalabilir; bazı kişiler daha uzun süreli destek ihtiyacı yaşar. Her afetzedeye ruhsal bozukluk tanısı yakıştırılmamalıdır. Güvenli temel ihtiyaçlar, sosyal destek ve gerektiğinde uzman hizmetine erişim önemlidir.

Kompozisyon, bir konuyu planlı ve bütünlüklü anlatmadır. Okul yazma çalışmalarında giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç ana bölümle öğretilir. Konuyu tanıtmak, düşünceyi açıklamak ve bir sonuca bağlamak amaçlanır. Her bölümün zorunlu olarak tek paragraf veya bütün metinlerin aynı uzunlukta olması gerekmez.