Mülakat Soruları 71

Hükümet, genel olarak devletin yürütme ve yönetim işlerini yürüten siyasal yapıyı ifade eder. Türkiye’de yürütme yetki ve görevi Anayasa’ya göre Cumhurbaşkanınca kullanılır ve yerine getirilir; bakanlar Cumhurbaşkanınca atanır. Güncel sistemde Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu yoktur.

Göçmen kaçakçılığı TCK m.79’da suç olarak düzenlenir. Doğrudan veya dolaylı maddi menfaat amacıyla, yasal olmayan yollardan yabancıyı ülkeye sokmak veya ülkede kalmasına imkân sağlamak ya da Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkân sağlamak suçun temel hâlleridir. İnsan ticareti ayrı bir suçtur.

Paranoya, başkalarının kendisine zarar vereceğine ilişkin aşırı veya gerçekçi olmayan kuşku ve güvensizlik örüntülerini anlatabilir. Her kuşku paranoya değildir; paranoya da yalnızca paranoid kişilik bozukluğuyla eş anlamlı değildir. Farklı klinik bağlamlarda görülebilir; tek bir davranıştan kişiye tanı veya etiket konulmaz.

Biyografi, bir kişinin yaşamının başka bir yazar tarafından anlatıldığı yaşam öyküsüdür. Kişinin kendi yaşamını anlatması otobiyografidir. Biyografide hayat, kişilik ve çalışmalar güvenilir bilgi ve belgelere dayanarak ele alınır; kurmaca öyküyle aynı tür değildir.

Sel riskini azaltmada dere ve taşkın alanlarında uygun arazi kullanımı, yağmur suyu altyapısı, doğal su tutma alanlarının korunması, bakım ve erken uyarı önemlidir. Sel sırasında güvenli yüksek yere yönelmek ve resmî uyarılara uymak gerekir; suyla kaplı yollarda yürünmez veya araç kullanılmaz. Her seli tümüyle önleme garantisi yoktur.

Spor ve düzenli fiziksel aktivite ruhsal iyilik hâlini destekleyebilir, kaygı ve depresyon belirtilerini azaltmaya katkıda bulunabilir. Etki kişiye, faaliyete ve koşullara göre değişir. Spor ruhsal sorunları her durumda tek başına gidermez; ihtiyaç duyulan profesyonel destek veya tedavinin alternatifi değildir.

Artırılmış gerçeklik (AR), gerçek çevrenin görüntüsü üzerine dijital bilgi, nesne veya görüntülerin eklenmesidir. Telefon kamerası ya da uygun gözlüklerle uygulanabilir. Tamamen sanal bir ortama geçiş anlamına gelmez; bu yönüyle sanal gerçeklikten ayrılır.

Hacker, bilişim sistemlerinin çalışma biçimini araştıran ve teknik beceriyle sistemlere müdahale edebilen kişi için kullanılan geniş bir terimdir. Güvenlik açıklarını bulma ve sistemleri iyileştirme amacıyla yetkili testler yapabilir; izinsiz erişim veya zarar verme de söz konusu olabilir. Güvenlik testi açık izin, belirlenmiş kapsam ve kurallarla yürütülmelidir. İyi amaç iddiası tek başına izinsiz işlemi meşru kılmaz.

Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir; devlet bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür (Anayasa m.10). Bu amaçla alınan tedbirler eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamaz. Biyolojik farklılıklar, hukuk önünde hakların eşitsiz olmasına gerekçe yapılamaz.

Sosyal devlet, toplumsal adaleti ve insan onuruna uygun yaşam koşullarını sağlamak için sosyal ve ekonomik eşitsizlikleri azaltan, ihtiyaç sahiplerini koruyan devlettir. Anayasa m.5 ve 60 başta olmak üzere eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik hükümleri bu anlayışı somutlaştırır.

İbn Haldun (1332–1406), tarihçi, düşünür ve devlet adamıdır. Mukaddime’de toplumların gelişimi, umran ve asabiyet gibi kavramları inceler; toplumsal ve tarihsel açıklamalarıyla tanınır. Onu bugünkü bir ideolojinin, özellikle liberalizmin ilk Müslüman temsilcisi diye kesin sınıflandırmak tarihsel bağlamı aşar.

Göç, insanların olağan ikamet yerlerini geçici veya sürekli olarak başka bir yere taşımasıdır; ülke içinde ya da ülkeler arasında olabilir. Savaş, ekonomik koşullar ve afetler nedenleri arasındadır. 2011’de başlayan Suriye iç savaşı nedeniyle çok sayıda kişinin başka ülkelere sığınması kitlesel göçe örnektir. Güncel kişi sayısı tarih verilmeden kullanılmamalıdır.

Bulut bilişim, paylaşılan ve yapılandırılabilen sunucu, depolama, ağ ve uygulama gibi kaynaklara ihtiyaç oldukça ağ üzerinden erişilmesi ve kaynakların hızla sağlanıp bırakılabilmesidir. Genel, özel ve hibrit bulut modelleri vardır. Yalnızca internete dosya yüklemek değildir; her bulut hizmetinin herkese açık internet üzerinde olması gerekmez.

Totalitarizm, tek bir iktidar ve ideoloji doğrultusunda toplumsal yaşamın çok geniş alanlarını denetim altına alma eğilimindeki baskıcı yönetim anlayışıdır. Siyasal çoğulculuğu ve bireysel özgürlükleri ağır biçimde sınırlar. Her güçlü devlet veya her otoriter uygulama tek başına totaliter rejim demek değildir.

Mevzuat, belirli bir ülkede veya alanda yürürlükte bulunan yazılı hukuk düzenlemelerinin bütünüdür. Anayasa, kanunlar, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler örnektir. Anayasa üstündür; kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ilişkisi, Anayasa’nın 104. maddesindeki konu ve çatışma kurallarına göre değerlendirilir.

Dışa dönüklük, ilgi ve enerjinin dış dünyaya ve sosyal ilişkilere yönelmesiyle ilgili kişilik boyutudur. Süreklilik üzerinde değerlendirilir; herkes kesin biçimde iki kutuptan birine ait değildir. Dışa dönüklük ahlaki üstünlük, liderlik garantisi veya ruhsal sağlık ölçüsü değildir.

İktisat (ekonomi), sınırlı kaynakların farklı ihtiyaçlar ve amaçlar arasında nasıl kullanıldığını; üretim, dağıtım, tüketim ve tercihleri inceleyen bilim dalıdır. Yalnızca para kazanmak veya devlet bütçesiyle ilgili değildir. Mikroiktisat birey ve firmaları, makroiktisat genel ekonomik büyüklükleri ele alır.

Önleme araması, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla PVSK m.9’daki şartlarla yapılan aramadır. Kural olarak sulh ceza hâkiminin kararı; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mülkî amirin yazılı emri gerekir. Kişilerin üstü, araçları, özel kâğıtları ve eşyaları kanunda belirtilen yer ve koşullarda aranabilir. Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan özel işyerlerinde önleme araması yapılamaz. Adli aramadan farklıdır.

Güvenlik, kişilerin ve toplumun tehditlerden korunması ve haklarını kullanabilecek koşulların sağlanmasıyla ilgilidir. İç güvenlikte polis ve jandarma genel kolluk; Sahil Güvenlik denizlerdeki görev alanında yetkili kolluktur. Polisin görevleri hakları korumak, asayişi sağlamak, suçu önlemek, adli işlemleri yürütmek ve yardıma ihtiyaç duyanlara yardım etmeyi kapsar.

Nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlar çok geniş ölçekli can kaybı ve çevresel zarar potansiyeli taşır. Radyolojik tehditler de ayrı değerlendirilir. Bu türleri etkileri ve hukuki düzenlemeleri aynıymış gibi sunmamak gerekir; her siber saldırı veya her güçlü konvansiyonel silah otomatik olarak aynı sınıfa girmez.