Mülakat Soruları 1

Şiddet, fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarara ya da acıya yol açan veya açması muhtemel davranışları; tehdit, baskı ve özgürlüğün keyfî engellenmesini kapsar. Yalnızca fiziksel saldırıdan veya iki kişinin karşılıklı kavgasından ibaret değildir.

Stres, zorlayıcı durum veya tehditlere verilen doğal bedensel ve ruhsal tepkidir. Her stres zararlı değildir; yoğun veya uzun süren stres işlevselliği etkileyebilir. Düzenli uyku, uygun fiziksel etkinlik, günlük düzen, sosyal destek ve başa çıkma becerileri yardımcı olabilir. Bunlar herkeste kesin çözüm değildir; günlük işlevler belirgin bozuluyorsa sağlık desteği alınabilir.

Empati, karşıdaki kişinin duygu ve düşüncelerini onun bakış açısından anlamaya çalışmaktır. Aynı duyguyu yaşamak, her davranışını onaylamak veya onunla aynı görüşte olmak zorunlu değildir.

Beden dili; duruş, jest, mimik, bakış, hareket ve kişiler arası mesafe gibi sözel olmayan iletişim öğelerini kapsar. Bir hareketin anlamı bağlama ve kültüre göre değişebilir. Tek bir jestten kişinin kesin olarak yalan söylediği veya ne düşündüğü anlaşılmaz.

Kitle psikolojisi, insanların kalabalık veya grup içindeki duygu, düşünce ve davranışlarını; sosyal etki, aidiyet ve grup normlarıyla birlikte ele alır. Kalabalıktaki herkesin düşünmeden, aynı şekilde veya şiddet eğilimiyle hareket ettiği varsayılamaz.

Suç korkusu, kişinin suç mağduru olma düşüncesi veya suçla ilişkilendirdiği durumlar karşısında yaşadığı korku ve kaygıyla ilgilidir. Algılanan risk ve güvenlik hissiyle bağlantılıdır ancak bunlarla aynı ölçüm değildir. Suç oranı ile korku düzeyi her zaman paralel değişmez.

Davranış, organizmanın iç veya dış uyaranlarla ilişkili faaliyet ve tepkileridir. Psikolojide tanımı yaklaşıma göre gözlenebilir hareketleri veya daha geniş süreçleri kapsayabilir. Yalnızca bilinçli, iradeli ya da ahlaki bakımdan iyi davranışlarla sınırlı değildir.

İletişim, bilgi, duygu, düşünce veya anlamların çeşitli işaret ve kanallarla aktarılması ve yorumlanması sürecidir. Kaynak, mesaj, kanal, alıcı, bağlam ve geri bildirim temel unsurlarındandır. Sözlü, yazılı ve sözsüz biçimleri vardır; mesajın gönderilmesi tek başına doğru anlaşıldığını göstermez.

Propaganda, insanların kanaat ve tutumlarını belirli bir görüş veya amaç doğrultusunda yönlendirmeye yönelik planlı iletişim faaliyetidir. Söz, görüntü, simge ve çeşitli medya kullanılabilir. Her propaganda yalnızca yalandan oluşmaz; doğru bilgi de seçilerek veya bağlamı değiştirilerek kullanılabilir. Eleştirel değerlendirme önemlidir.

Analitik düşünme, bir konuyu parçalara ayırıp aralarındaki ilişkileri, kanıtları ve nedenleri sistemli biçimde incelemektir. Karmaşık sorunları anlamaya ve seçenekleri değerlendirmeye yardımcı olur. Yalnızca tümdengelimden oluşmaz; her soruna kesin ve hatasız çözüm garantisi vermez.

Fobi, belirli bir nesne veya duruma bağlı yoğun korku ve kaygıyla ortaya çıkan bir kaygı sorunudur. Kaçınmaya ve günlük yaşamın etkilenmesine yol açabilir. Her korku fobi değildir; belirgin etkilenme varsa uzman değerlendirmesi yardımcı olabilir.

Ön yargı, kişi veya grup hakkında yeterli inceleme yapılmadan önceden oluşturulan olumlu ya da olumsuz yargı veya tutumdur. Kalıp yargıyla bağlantılı olabilir; ayrımcılık ise bu tür tutumların davranışa dönüşmesiyle ortaya çıkabilir.

Suç davranışını tek bir nedene bağlamak doğru değildir. Bireysel özellikler, aile ve sosyal çevre, suç fırsatları, akran etkisi, ekonomik koşullar ve kurumsal etkenler birlikte rol oynayabilir. Bunlar suçu zorunlu kılmaz veya haklı göstermez. Suç işleyenlerin çoğunun ruh sağlığının bozuk olduğu yönündeki kaynaksız genelleme kullanılmamalıdır.

Empati, karşıdakinin duygu ve düşüncelerini onun bakış açısından anlamaya çalışmaktır. Empatik iletişimde kişi dikkatle dinler, yargılamadan anlamaya çalışır ve anladığını uygun biçimde ifade eder. Anlamak, bütün davranışları onaylamak değildir.

Algı, duyularla alınan bilgilerin düzenlenmesi ve yorumlanarak anlamlandırılması sürecidir. Duyum, uyarının alınmasıyla; algı ise onun tanınıp yorumlanmasıyla ilişkilidir. Örneğin bir sesi işitmek duyum, onu kapı zili olarak tanımak algıdır.

Psikolojik veya duygusal şiddet, kişinin ruhsal bütünlüğüne zarar veren ya da onu baskı altında tutmayı amaçlayan tehdit, aşağılama, sürekli değersizleştirme, kontrol ve sosyal çevreden yalıtma gibi davranışlardır. Fiziksel iz bırakmaması, şiddet olmadığı anlamına gelmez. Örneğin bir kişinin sürekli tehdit edilmesi ve yakınlarıyla görüşmesinin engellenmesi psikolojik şiddettir.

Motivasyon (güdülenme), davranışı başlatan, yönlendiren ve sürdürmeye katkıda bulunan süreçlerdir. Merak, ilgi ve anlam duygusu içsel; ödül, geri bildirim ve çevresel beklentiler dışsal etkenlere örnek olabilir. Her insanda aynı etken aynı sonucu doğurmaz.

“Cahil cesareti”, yeterli bilgi veya deneyim olmadan aşırı güvenle hareket etmeyi anlatır. Dunning–Kruger araştırması, belirli görevlerde düşük performans gösteren kişilerin kendi performanslarını olduğundan yüksek değerlendirebildiğini ve hatalarını fark etme güçlüğünü inceler. “Hiç bilmeyen herkes uzmandan daha özgüvenlidir” şeklinde evrensel bir kural değildir.

Algıda seçicilik, çok sayıdaki uyarıcı arasından bazılarına dikkat yöneltilip diğerlerinin geri planda kalmasıdır. İlgi, beklenti, ihtiyaç ve dikkat bunu etkileyebilir. Örneğin yeni öğrendiği bir kelimeyi kişi metinlerde daha kolay fark edebilir; kelimenin dünyada o anda çoğaldığı sonucu çıkarılmaz.

Sosyal psikoloji, bireyin duygu, düşünce ve davranışlarının başkalarının gerçek veya hayal edilen varlığından nasıl etkilendiğini bilimsel olarak inceler. Tutum, sosyal etki, gruba uyma, önyargı ve kişiler arası ilişkiler temel konuları arasındadır.