Mülakat Soruları 11

Amasya kararlarının hazırlanıp imzalanması sürecinde Mustafa Kemal, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele yer almıştır. Kâzım Karabekir ile Mersinli Cemal Paşa uzaktan onay bildirmiştir. Refet adının kaynaktaki Rafet yazımı düzeltildi.

Mustafa Kemal Paşa, 8/9 Temmuz 1919’da resmî görevinden ve askerlikten istifa etti. Bundan sonra sivil olarak katıldığı ilk kongre 23 Temmuz 1919’da açılan Erzurum Kongresidir.

Dağınık millî cemiyetler Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir.

Balıkesir kongreleri süreci kastedilmektedir. Hacim Muhittin Çarıklı ile Kâzım Özalp, bölgesel direnişin Sivas Kongresi çizgisine katılmasında etkili olmuşlardır. Balıkesir’de birden fazla kongre yapıldığı için bütün kararlar tek tarihli bir toplantıya mal edilmemelidir.

Ali Fuat Cebesoy Paşa, 9 Eylül 1919’da Batı Anadolu Umum Kuva-yı Milliye Komutanlığına atanmıştır. Bu, düzenli Batı Cephesi’nin daha sonraki teşkilatlanmasıyla aynı tarih ve unvan değildir.

Ethem Bey ve kardeşleri, Kuva-yı Seyyare’nin düzenli ordunun emir-komutası altına alınmasına karşı çıkmış, Batı Cephesi Komutanlığıyla çatışmaya girmiştir. Bunun gücünü kaybetme korkusu olduğu yorumu yerine, belgelenen teşkilat ve komuta anlaşmazlığı esas alınmalıdır.

I. İnönü Zaferi’nin ardından oluşan siyasî ortam, TBMM Hükûmetinin 1921 Londra Konferansı’na davet edilmesinde belirleyici olmuştur. Bu konferans Lozan Konferansı ile karıştırılmamalıdır.

1921 Londra Konferansı’nda İstanbul Hükûmetini Sadrazam Tevfik Paşa, TBMM Hükûmetini Hariciye Vekili Bekir Sami Bey temsil etmiştir. Kaynaktaki Rauf Bey cevabı yanlıştır.

İtalya’ya savaş sırasındaki gizli anlaşmalarla vaat edilen Batı Anadolu alanlarının, özellikle İzmir’in Yunan işgaline açılması, İtalya ile İngiltere başta olmak üzere müttefikleri arasında çıkar çatışması yaratmıştır.

Türk heyetine verilen temel talimatta kapitülasyonların sürdürülmesi ve Anadolu’da Ermeni yurdu kurulması kabul edilemez konular olarak belirtilmiştir. Kaynaktaki genel Ermeni Sorunu ifadesi bu belirli konferans talebiyle sınırlandırılmalıdır.

Atatürk’ün son askerî rütbesi mareşaldir; TBMM bu rütbeyi ve gazi unvanını 19 Eylül 1921’de vermiştir. Hayatının bütün dönemlerinde yarbay olduğu söylenemez.

Mustafa Kemal Atatürk (1881–1938), Millî Mücadele’nin lideri, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanıdır. Selanik’te doğmuş, 10 Kasım 1938’de İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda vefat etmiştir; kabri Ankara Anıtkabir’dedir.

Atatürk’ün değer verdiği atlarından biri Sakarya, köpeğinin adı Fox’tur. Bütün atlarının adları veya “en sevdiği” sıralaması bu cevabın kapsamında değildir.

Millî Mücadele, Mondros sonrasındaki işgallere karşı bağımsızlığı ve ülke bütünlüğünü korumak amacıyla örgütlenmiştir. Askerî direniş, siyasî örgütlenme ve diplomasi birlikte yürütülmüştür.

Cumhuriyetçilik, siyasal meşruiyetin hanedan mirasına değil millete dayanmasını ve kamu yönetiminin millet adına yürütülmesini esas alır. Atatürk ilkesi olarak millî egemenlik ve Cumhuriyetin korunmasıyla ilişkilidir. Cumhuriyet adı taşımak, her ülkede bütün demokratik güvencelerin kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez.

Doğu Cephesi’nin komutanı Kâzım Karabekir’dir. Batı Cephesi’nde önce Ali Fuat Cebesoy, sonra İsmet İnönü görev almıştır; Batı Cephesi’nin bölündüğü 1920–1921 dönemindeki Güney kesimin komutanı Refet Bele’dir. Antep-Maraş-Urfa hattındaki yerel Güney direnişiyle bu kısa süreli askerî Güney Cephesi teşkilatı aynı kavram değildir.

Ankara, 13 Ekim 1923’te başkent ilan edilmiştir.

Mülakatlarda bu ifadeyle genellikle 23 Ağustos–13 Eylül 1921 tarihli Sakarya Meydan Muharebesi ve 22 gün 22 gecelik süresi kastedilir. Bu, dünya tarihindeki bütün muharebeler arasında kesin bir rekor olarak sunulmamalıdır.

İlk görev yeri 1905’te Şam’daki 5. Ordudur. Ders kitaplarında katıldığı ilk savaş olarak 1911–1912 Trablusgarp Savaşı verilir; burada Tobruk ve Derne çevresinde görev yaptı.

Başlıca örnekler: saltanatın kaldırılması (1922), Cumhuriyetin ilanı (1923), halifeliğin kaldırılması ve öğretim birliği (1924), Türk Medenî Kanunu’nun kabulü (1926), yeni Türk harflerinin kabulü (1928) ve kadınlara milletvekili seçme-seçilme hakkı (1934). Bunlar yönetim, hukuk, eğitim ve toplumsal yaşamın dönüşümüne ilişkindir; üç örnek istenirse üçü kısa açıklanabilir.