Mülakat Soruları 1

11 Ekim 1922’de imzalanmıştır. Anadolu’daki askerî zaferin ardından ateşkesi sağlamış, Doğu Trakya’nın yeni bir savaş olmadan teslimi yolunu açmış ve Lozan barış görüşmelerine zemin hazırlamıştır.

Misak-ı Millî, son Osmanlı Mebusan Meclisinin 28 Ocak 1920’de kabul ettiği, Millî Mücadele’nin bağımsızlık ve barış şartlarını ortaya koyan altı maddelik millî yemindir. Toprak, halk iradesi, güvenlik ve tam bağımsızlık esaslarını içerir. Mondros Ateşkes Antlaşması’nın Türkiye’nin bütün sınırlarını çizdiği veya Misak-ı Millî’nin bir sınır antlaşması olduğu söylenemez.

Cumhuriyetçilik, devlet yönetiminde millî egemenliği ve millet iradesini esas alan ilkedir. Devlet başkanlığının kalıtsal bir hak olmaması, yöneticilerin hukuki usullerle belirlenmesi ve halkın yönetime katılımı temel unsurlarıdır.

Atatürk’ün devletçilik ilkesi, Türkiye’nin kalkınması için devletin gerekli alanlarda ekonomik faaliyet yürütmesini ve ekonomiyi düzenlemesini öngörür. Özel girişimi tümüyle ortadan kaldırmaz; kamu ve özel sektörün birlikte rol almasına dayanır.

Atatürk milliyetçiliği, ortak vatandaşlık ve millî birlik temelinde milletin bağımsızlığını, gelişmesini ve dayanışmasını esas alır. Irk üstünlüğüne dayanmaz. Türk kültürünün ve dilinin geliştirilmesiyle bağlantılıdır.

Halkçılık, egemenliğin halka dayanması, kanun önünde eşitlik ve herhangi bir kişi, aile veya sınıfa ayrıcalık tanınmaması anlayışıdır. Toplumun bütün kesimlerinin haklarının gözetilmesini ve yönetime katılmasını amaçlar.

Laiklik, devlet ve hukuk düzeninin dinî otoriteye dayanmaması; din ve vicdan özgürlüğünün korunması ve devletin inançlar karşısında tarafsızlığıyla ilgilidir. Dinsizlik anlamına gelmez. Halifeliğin kaldırılması ve hukuk sisteminin laikleşmesi ilgili reformlara örnektir.

İnkılapçılık, çağdaşlaşma doğrultusunda gerçekleştirilen yenilikleri korumayı, geliştirmeyi ve toplumun ihtiyaçlarına göre akıl ve bilim ışığında ilerlemeyi esas alır. Her değişikliği sırf yeni olduğu için doğru saymak değildir.

Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk’ün 1919–1927 arasındaki Millî Mücadele ve Cumhuriyetin kuruluş sürecini belgelerle anlattığı eseridir. 15–20 Ekim 1927’de CHP’nin ikinci büyük kurultayında okunmuş, Gençliğe Hitabe ile tamamlanmıştır.

Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışı Millî Mücadele’nin başlangıcı kabul edilir. Anadolu’da ulusal direnişin örgütlenmesi sürecinde temel bir dönüm noktasıdır.

TBMM 23 Nisan 1920’de Ankara’da açılmıştır.

Türk Dil Kurumu, Türkçenin zenginliğini ortaya çıkarmak, dili bilimsel yöntemlerle incelemek ve gelişmesini desteklemek amacıyla 12 Temmuz 1932’de Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla kurulmuştur. Amaç, bütün dillerin eskiliği hakkında önceden belirlenmiş bir hükmü kanıtlamak şeklinde daraltılmamalıdır.

Türk Tarih Kurumu, Türk ve Türkiye tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak, araştırmaları desteklemek ve tarih bilincini geliştirmek amacı taşır. 15 Nisan 1931’de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti adıyla kurulmuştur. Türk Dil Kurumu ile aynı kurum değildir.

4–11 Eylül 1919’da toplandı. Millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi; Temsil Heyetinin ulusal temsil niteliği güçlendirildi ve manda-himaye reddi benimsendi.

23 Temmuz–7 Ağustos 1919’da toplandı. Toplanış bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal niteliktedir. Vatanın bütünlüğü ve milli irade vurgulandı; manda ve himaye reddedildi, Temsil Heyeti oluşturuldu.

20–22 Ekim 1919’da İstanbul Hükûmeti temsilcisi Salih Paşa ile Mustafa Kemal ve Temsil Heyeti temsilcileri arasında yapıldı. İstanbul Hükûmetinin Millî Mücadele temsilcileriyle görüşüp protokol yapması, hareketin siyasi meşruiyetini güçlendirdi; bütün mutabakatların uygulanması sağlanamadı.

Bandırma Vapuru’dur. Mustafa Kemal Paşa 16 Mayıs 1919’da İstanbul’dan ayrılmış, 19 Mayıs’ta Samsun’a ulaşmıştır.

Millî Mücadele dönemi ders kitaplarında Mavri Mira, Pontus, Taşnak ve Hınçak örnekleri yer alır. Bunlar belirli örgüt ve siyasî hareketlerin adlarıdır; bütün Rumların veya Ermenilerin aynı tutumu benimsediği sonucu çıkarılmamalıdır.

İngiliz Muhipleri, Teâli-i İslâm, Sulh ve Selâmet-i Osmaniye cemiyetleri ile Hürriyet ve İtilâf Fırkası, dönemin ders kitaplarında Millî Mücadele karşıtı oluşumlara örnek gösterilir. Wilson Prensipleri Cemiyeti Amerikan mandasını savunmuştur; üyelerinin bir bölümü daha sonra Millî Mücadele’ye katılmıştır. Kuruluşların farklı amaçları ve üyelerin değişen tutumları birbirinden ayrılmalıdır.

Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk, İzmir Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak, Millî Kongre, Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk ve Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan cemiyetleri örnek verilebilir. Her cemiyetin çalışma yöntemi aynı değildir; bazıları silahlı direnişi, bazıları basın ve diplomasi yoluyla haklılığı duyurmayı öne çıkarmıştır.