Mülakat Soruları 4

Cengiz Topel, Türk Hava Kuvvetleri pilot yüzbaşısıdır. 1964 Erenköy olayları sırasında Kıbrıs’ta şehit olmuş ve Cumhuriyet döneminin ilk hava harp şehidi olarak anılmıştır. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı şehidi olarak tarihlendirilmemelidir.

Fransız İhtilali, 1789’da başlayan ve mutlak monarşi ile ayrıcalıklı zümre düzenini dönüştüren devrim sürecidir. Özgürlük, eşitlik, yurttaşlık ve millî egemenlik düşüncelerinin yayılmasında etkili olmuştur.

I. Meşrutiyet, 23 Aralık 1876’da Kanun-ı Esasi’nin ilanıyla başlayan anayasal monarşi dönemidir; meclis 1878’de tatil edildi. II. Meşrutiyet, anayasal düzenin ve meclisin 1908’de yeniden işler hâle getirilmesidir. Meşrutiyet, cumhuriyetle aynı yönetim biçimi değildir.

İstanbul’un fethinden önce, 1452’de yaptırılan Rumelihisarı içindeki Boğazkesen Camii kastedilir. Fetihten sonra Ayasofya’nın camiye çevrilmesi ve Fatih Külliyesi’nin inşası farklı olaylardır.

Birinci Dünya Savaşı’nın Irak Cephesi’nde Osmanlı ordusunun 29 Nisan 1916’da kazandığı zaferdir. Halil Paşa komutasındaki 6. Ordu karşısında General Townshend’in kuşatılan İngiliz-Hint kuvvetleri teslim olmuştur. MSB tarih yayını teslim alınan toplamı 13.309 kişi olarak verir.

1774 Küçük Kaynarca Antlaşması Kırım’ı bağımsız hâle getirdi; doğrudan Rusya’ya bırakmadı. Rusya 1783’te ilhak etti; Osmanlı 1784’te bunu kabul eden senet verdi ve 1792 Yaş barışıyla Rus hâkimiyeti kesinleşti. Mülakatın antlaşma cevabı genellikle Yaş’tır; tarihsel aşamalar ayrılmalıdır.

Doğu Kudüs, Haziran 1967 Altı Gün Savaşı sırasında İsrail tarafından işgal edildi. Batı Kudüs ise 1948 savaşından sonra İsrail kontrolündeydi. Askerî kontrol, uluslararası hukuken egemenliğin tanınmasıyla aynı şey değildir.

Ertuğrul Fırkateyni, 1890’da Japonya’dan dönüş yolunda Kuşimoto açıklarında battı. Kaza ve Japon halkının kurtarma-yardım çabaları Türk-Japon dostluğunun önemli tarihî dayanaklarındandır.

Battal Gazi, Emevîler döneminde 8. yüzyılda Bizans’a karşı mücadeleleriyle tanınan bir Müslüman emir ve sonraki Türk destan geleneğinin önemli kahramanıdır. Tarihî kişi ile Battalnâme’deki menkıbevî olaylar ayrı değerlendirilmelidir.

Başlıca nedenler güvenlik kaygıları, diplomatik ittifak arayışı, kayıpları telafi etme beklentisi ve Almanya ile ittifaktır. 29 Ekim 1914 Karadeniz baskını fiilî savaşa girişte belirleyicidir. Osmanlı; Kafkas, Çanakkale, Kanal/Sina-Filistin, Irak, Hicaz-Yemen ile Galiçya, Romanya ve Makedonya cephelerinde savaşmıştır.

İstanbul’un stratejik konumu, Osmanlı’nın Anadolu ve Rumeli toprakları arasındaki bağlantı, Bizans’ın siyasî müdahaleleri ve II. Mehmed’in merkezî imparatorluk hedefi fetih nedenleri arasında değerlendirilir. Fetih tek bir dinî, askerî veya ekonomik nedene indirgenmemelidir.

Teşkilat-ı Mahsusa, Osmanlı Devleti’nin son döneminde Harbiye Nezareti bünyesinde gizli faaliyet, propaganda ve gayrinizami görevler yürüten teşkilattır. TDV maddesi, belgeli teşkilatlanma kararını 30 Kasım 1913’e tarihler; daha önce kurulmuş olduğuna dair bazı iddiaların tartışmalı olduğunu belirtir.

Bursa’nın fatihi Orhan Gazi’dir; şehir 6 Nisan 1326’da fethedilmiştir.

Malazgirt Muharebesi 26 Ağustos 1071’de Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan ile Bizans İmparatoru IV. Romanos Diogenes arasında yapıldı ve Selçuklu zaferiyle sonuçlandı. “Anadolu’nun kapıları açıldı” ifadesi, Türk yerleşiminin hızlanmasını anlatır; Türklerin Anadolu’ya ilk kez o gün geldiği anlamına gelmez.

Mercidâbık Muharebesi, 24 Ağustos 1516’da Yavuz Sultan Selim’in Osmanlı ordusu ile Memlük ordusu arasında yapılmış ve Osmanlı zaferiyle sonuçlanmıştır. Suriye’nin Osmanlı hâkimiyetine geçmesinin yolunu açmıştır.

1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında Başbakan Bülent Ecevit, Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk ve Dışişleri Bakanı Turan Güneş’ti. Harekâtın ilk aşaması 20 Temmuz, ikinci aşaması 14 Ağustos 1974’te başladı. “Ayşe tatile çıksın” ikinci aşamayla ilişkilidir.

1040 Dandanakan Zaferi’ni, 1071 Malazgirt Zaferi’ni ifade eder. 1299 ise geleneksel anlatımda Osmanlı Devleti’nin kuruluş yılı kabul edilir; kuruluş bir süreç olduğundan bu tarih tek günlü bir ilan belgesi gibi düşünülmemelidir.

Kara Kuvvetlerinin katıldığı savaşlar ve görevler farklı dönemlere aittir. Kurtuluş Savaşı, Kore’deki Türk Tugayı görevi ve 1974 Kıbrıs Harekâtı örnek verilebilir. Barışı destekleme görevi, iç güvenlik operasyonu ve savaş aynı sınıf değildir. Kaynaktaki Ümit Dündar adı güncel komutan bilgisi olarak kullanılmamalıdır.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 15 Kasım 1983’te ilan edildi. 1975’te kurulan Kıbrıs Türk Federe Devleti ile kuruluş tarihi karıştırılmamalıdır.

Yalta Konferansı’dır. Roosevelt, Churchill ve Stalin’in katıldığı konferans 4–11 Şubat 1945’te yapılmıştır; 11 Şubat yalnızca son günüdür.