Mülakat Soruları 2

Üyelerinin özgürlük ve güvenliğini siyasi ve askerî yollarla korumak, ortak savunmayı sağlamak ve istişare yürütmektir.

Türkiye’nin ortak savunma, istişare, askerî iş birliği ve Avrupa-Atlantik güvenlik sistemine katılımını sağlar. Türkiye 18 Şubat 1952’den beri ittifak üyesidir.

WHO, Dünya Sağlık Örgütüdür; BM sisteminin sağlık alanındaki uzman kuruluşudur. Anayasası 7 Nisan 1948’de yürürlüğe girmiştir. Uluslararası sağlık çalışmalarının koordinasyonunu, standartlar ve sağlık politikalarını destekler.

Mütekabiliyet, karşılıklılık ilkesidir. Devletlerin birbirlerine belirli bir işlem, hak veya muameleyi karşılıklı esasla uygulamasını anlatır. Her konuda misilleme yapmak veya temel insan haklarını yalnızca karşı devletin tutumuna bağlı görmek anlamına gelmez.

Kudüs’ün statüsü ihtilaflıdır; Doğu Kudüs ile kentin tamamı ayrılmalıdır. Türkiye, 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devletini destekler. İsrail’in kentin tamamına ilişkin başkent iddiası bütün devletlerce tanınmış ortak bir statü değildir; mülakat cevabında Türkiye’nin resmî tutumu açıkça belirtilmelidir.

Zengezur bağlantısı, Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan arasında Ermenistan’ın güneyindeki Sünik/Zengezur bölgesi üzerinden tasarlanan ulaşım güzergâhıdır. “Oluşturuldu” ifadesiyle tamamlanmış ve bütünüyle işletilen bir hat varsayılmamalıdır; güzergâh, uygulama ve hukukî rejim tarihli anlaşmalara göre açıklanır.

Üç ana başlık: demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan ve azınlık haklarını güvenceye alan siyasi ölçütler; işleyen piyasa ekonomisi ve rekabet baskısına dayanabilme; AB üyeliğinin yükümlülüklerini ve müktesebatını üstlenebilmedir. Bunlar yalnızca Türkiye için oluşturulmamıştır.

Büyük Ortadoğu Projesi adı, 2000’lerde ABD öncülüğünde daha geniş Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da siyasi, ekonomik ve toplumsal reform tartışmalarıyla ilişkilidir. Her bölgesel olayın önceden belirlenmiş tek gizli planın sonucu olduğu iddiası kanıtlanmış bilgi değildir.

NATO bir siyasi-askerî savunma ittifakıdır; BM ise barış, güvenlik ve uluslararası iş birliği için kurulmuş daha geniş katılımlı bir örgüttür. İkisi ayrı kurumlardır.

Astana süreci, Suriye’de ateşkes ve çatışmanın azaltılması için Türkiye, Rusya ve İran’ın yürüttüğü diplomatik görüşme mekanizmasıdır. İlk toplantılar 2017’de yapıldı. BM çerçevesindeki siyasi çözüm süreciyle aynı toplantı dizisi değildir.

G8’in tarihî bileşimi ABD, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya, Kanada ve Rusya’dır. Rusya’nın katılımı 2014’te askıya alındıktan sonra zirveler G7 biçiminde sürdü; G8 listesi güncel faal üyelik listesi gibi sunulmamalıdır.

Soruda Türk Devletleri Teşkilatının kurucu üyeleri kastediliyorsa, 3 Ekim 2009 Nahçıvan Anlaşmasıyla kurulan Türk Konseyinin dört kurucu üyesi Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan’dır. Teşkilatın adı 2021’de Türk Devletleri Teşkilatı olarak değişti. Kurucu üyeler ile bugünkü bütün üyeler ve gözlemciler aynı liste değildir.

Varşova Paktı, Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa’daki müttefiklerinin 14 Mayıs 1955’te kurduğu siyasal-askerî ittifaktır. Soğuk Savaş’ta NATO’nun karşısındaki blokun ittifakıydı ve 1991’de dağıldı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesi Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa, Rusya ve Çin’dir.

Cemiyet-i Akvam, Milletler Cemiyetinin eski adıdır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında barışı ve uluslararası iş birliğini korumak amacıyla oluşturuldu; 10 Ocak 1920’de resmen doğdu ve 1946’da sona erdi. Birleşmiş Milletlerle aynı kurum değildir.

Brexit, Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden ayrılmasıdır. Yalnızca İngiltere’yi değil Birleşik Krallık’ı kapsar. Resmî ayrılış 31 Ocak 2020’de olmuş; geçiş dönemi 31 Aralık 2020’de sona ermiştir.

İzlanda’nın sürekli ulusal ordusu yoktur ve NATO’nun kurucu üyesidir. Bu durum ülkesinde hiçbir askerî faaliyet veya müttefik asker bulunmadığı anlamına gelmez.

NATO 4 Nisan 1949’da; BM 24 Ekim 1945’te kurulmuştur.

Kudüs, Doğu Akdeniz bölgesindeki tarihî kenttir; Eski Şehir, Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam için kutsal kabul edilen mekânları barındırır. Doğu Kudüs’ün işgal ve başkent statüsü siyasal-hukuki ihtilafın parçasıdır. Türkiye, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devletini destekler; kenti yalnızca tek dinin önemli yeri diye tanımlamak eksiktir.

Birleşmiş Milletlerin Uluslararası Vicdan Günü 5 Nisan’dır. Barış kültürü, hoşgörü ve insan onuruna saygı bilincini teşvik eder.