Mülakat Soruları 1

Özelleştirme, kamuya ait ekonomik faaliyet, işletme veya varlıkların mülkiyetinin ya da işletme hakkının belirli usullerle özel sektöre devredilmesidir. Yönteme göre satış veya işletme hakkı devri gibi farklı biçimler olabilir; her kamu taşınmazı kiralaması aynı işlem değildir.

Devalüasyon, sabit veya yönetilen resmî kur düzeninde ulusal paranın dış değerinin yetkili makamca düşürülmesidir. Dalgalı piyasada kurun kendiliğinden yükselmesi aynı teknik anlamda devalüasyon değildir.

Kamulaştırma, devlet veya kamu tüzel kişilerinin kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyetteki taşınmazların tamamına veya bir kısmına kanuni usulle ve gerçek karşılığını ödeyerek sahip olması ya da bunlar üzerinde idari irtifak kurmasıdır (Anayasa m.46). Her tür özel malın bedelle alınması genel olarak kamulaştırma değildir.

Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli artmasıdır; tek bir malın fiyat artışı tek başına enflasyon sayılmaz. Satın alma gücünü azaltabilir.

Deflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli düşmesidir. Enflasyon hızının azalması ise dezenflasyondur; ikisi farklıdır.

Dolarizasyon, yerli para yerine yabancı paranın ödeme, hesap veya tasarruf aracı olarak kullanılmasıdır. Yabancı paranın ulusal paranın yerini tümüyle alması tam, birlikte kullanılması kısmi dolarizasyondur.

Büyük Buhran, 1929’da başlayıp 1930’larda uluslararası ölçekte ağır üretim, ticaret ve istihdam kayıpları doğuran ekonomik bunalımdır. Kara Perşembe 24 Ekim 1929, Kara Salı 29 Ekim 1929’dur. Buhran yalnızca bir günlük borsa düşüşü veya sadece ABD’yi etkileyen olay değildir.

Banknotları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, tedavül madeni paralarını Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü basar. Para basılmasına karar verme yetkisinin anayasal sahibi TBMM’dir; banknot ihracı yetkisi kanunla TCMB’ye verilmiştir.

Türk lirasından altı sıfır 1 Ocak 2005’te atıldı ve Yeni Türk Lirası kullanılmaya başlandı. “Yeni” sözcüğünün kaldırılması ise 1 Ocak 2009’dur; iki tarih farklı işlemleri ifade eder.

Adam Smith, klasik iktisadın öncülerinden İskoç düşünür ve iktisatçıdır. Ulusların Zenginliği adlı eseriyle tanınır. Ekonomi politiğin amaçlarını halkın gelir elde etmesine ortam hazırlamak ve kamu hizmetleri için kaynak sağlamak olarak açıklamıştır; yaklaşımı piyasaya sınırlı devlet müdahalesiyle ilişkilendirilir.

John Maynard Keynes, Keynesyen iktisadın öncüsü İngiliz iktisatçıdır. 1936 tarihli İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi eserinde toplam talep yetersizliğinin üretim ve istihdamı azaltabileceğini; maliye politikasıyla talebin desteklenebileceğini savunmuştur.

Tekel, ilgili piyasada yakın ikamesi bulunmayan mal veya hizmetin tek satıcı tarafından sağlandığı piyasa yapısıdır. Piyasaya giriş engelleri önemlidir. Her büyük şirket tekel değildir; tekel ile hukuken hâkim durumun kötüye kullanılması aynı kavram değildir.

İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat–4 Mart 1923’te toplandı. Savaş sonrası ekonomik kalkınmanın ilkelerini belirlemek, üretim ve ticareti geliştirmek ve ekonomik bağımsızlığı desteklemek amaçlandı.

Hayır. Savaş dönemi genel olarak kıtlık ve yüksek fiyat artışlarıyla ilişkilidir. ATAM tarih araştırması 1942’de tarım sektöründeki fiyat artışını 9,5 olarak verir. Bu, her ürünün her ay aynı oranda yükseldiği veya çiftçilerin tümünün refahının arttığı anlamına gelmez; ancak dönemi genel bir tarım fiyatı düşüşü diye anlatan eski seçenek doğru bir özellik değildir.

Adam Smith klasik iktisadın ve ekonomik liberalizmin başlıca kurucu düşünürlerinden sayılır. Milletlerin Zenginliği 1776’da yayımlanmıştır. İktisadı veya piyasa fikrini tarihte ilk kez onun icat ettiği söylenemez.

Tekdüzen Hesap Planında 100 numaralı hesap Kasa hesabıdır. İşletmenin elindeki nakit hareketlerinin izlenmesinde kullanılır.

Defter-i kebir, yani büyük defter, yevmiye defterindeki işlemlerin ilgili hesaplara aktarılıp her hesabın borç ve alacak hareketlerinin ayrı ayrı izlendiği defterdir.

Ticaret savaşı, ülkelerin birbirlerine karşı tarifeler ve diğer ticaret kısıtlamaları uygulayıp karşı tedbirlerle gerilimi artırmasıdır. İthalat-ihracat, maliyet ve tedarik zincirlerini etkileyebilir. Her ticari anlaşmazlık veya her gümrük vergisi tek başına ticaret savaşı değildir.

Köksüz büyüme, UNDP’nin 1996 İnsani Gelişme Raporunda kültürel kimliğin zayıflaması pahasına gerçekleşen büyüme için kullanılan ifadedir. Ekonomik büyümenin niteliğine ilişkin eleştirel bir kavramdır; yalnızca düşük büyüme oranı veya mali temeli olmayan şirket büyümesi demek değildir.

Tüketim, ihtiyaçları karşılamak amacıyla mal ve hizmetlerden yararlanılmasıdır. Yalnızca fiziksel bir ürünü tamamen yok etmek değildir; ulaşım veya eğitim hizmetinden yararlanmak da tüketim kapsamındadır. Üretim ve dağıtımdan farklı, bunlarla ilişkili bir ekonomik faaliyettir.