Mülakat Soruları 1

Bilirkişi; bir uyuşmazlığın özel, teknik veya uzmanlık gerektiren yönü hakkında görüşüne başvurulan gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisidir. Hukuki değerlendirmeyi hâkim yerine yapmaz.

Kayyım, belirli işleri görmek veya bir malvarlığını yönetmek için atanan kişidir. Türk Medenî Kanunu’nda temsil ve yönetim kayyımlığı düzenlenir. Görev ve yetkileri atanma sebebi ve kararıyla sınırlıdır. Yalnızca devletin el koyduğu şirketin yöneticisi değildir; şirket yönetimi ve belediye başkanlığına ilişkin özel düzenlemeler ayrı değerlendirilir.

Soykırım, ulusal, etnik, ırksal veya dinî bir grubu tamamen ya da kısmen yok etme özel kastıyla, öldürme ve hukukta sayılan diğer fiillerin işlenmesidir. Srebrenitsa’da Temmuz 1995 olaylarının soykırım olduğu uluslararası yargı kararlarıyla kabul edilmiştir. Her toplu öldürme kendiliğinden soykırım değildir; hukuki unsurlar ve deliller incelenir.

Bir kişi, suçluluğu kesinleşmiş bir yargı kararıyla belirleninceye kadar suçlu sayılamaz. Şüpheli veya sanık olmak suçlu olmak anlamına gelmez.

Mülteci, vatandaşı olduğu ülke dışında bulunan ve ırkı, dini, milliyeti, belirli toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi görüşü nedeniyle zulüm görme konusunda haklı korkusu olduğundan ülkesinin korumasından yararlanamayan ya da yararlanmak istemeyen kişidir. Türkiye’nin coğrafi sınırlaması nedeniyle 6458 sayılı Kanun, Avrupa ülkelerindeki olaylar için mülteci; Avrupa dışındaki olaylar için şartlı mülteci statüsünü ayrı düzenler. Her göçmen veya geçici koruma kapsamındaki kişi hukuken mülteci statüsünde değildir.

Sığınmacı, uluslararası koruma isteyen, başvurusu henüz kesin olarak sonuçlanmamış veya bu korumayı arama niyetinde olan kişidir. Her sığınmacı sonunda mülteci olarak tanınmayabilir; koruma talebi adil bir usulle incelenmelidir. Türkiye’deki kanuni statü adları ayrıca 6458 sayılı Kanuna göre değerlendirilir.

İnsan hakları, her insanın sırf insan olması nedeniyle sahip olduğu temel haklardır. Yaşam, işkence ve kölelik yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, adil yargılanma, özel hayat, düşünce-vicdan-din ve ifade özgürlükleri ile eğitim, çalışma, sağlık ve sosyal güvenlik başlıca örneklerdir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hakların eşitlik ve ayrımcılık yasağı temelinde korunmasını öngörür.

Hukuk devleti, kamu gücünün hukukla sınırlandığı, temel hakların korunduğu ve idari işlemlerin yargı denetimine açık olduğu devlettir. Devlet organları da hukuka bağlıdır.

Kanun, Türkiye’de TBMM’nin anayasal usulle kabul ettiği yasama işlemidir. Genel olarak bağlayıcı hukuk kuralları getirir; Anayasa’ya aykırı olamaz. Yönetmelik ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi de düzenleyici işlem olabilir, ancak kanunla aynı hukuki işlem türü değildir. Bütün yürürlükteki hukuk kuralları için “mevzuat” terimi kullanılır.

Dernek, kazanç paylaşma amacı dışında, hukuka uygun belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek için en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli birleştirmesiyle oluşturulan tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur.

Anayasa m.74’e göre vatandaşlar ve karşılıklılık esasına bağlı olarak Türkiye’de ikamet eden yabancılar, kendileri veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetlerini yetkili makamlara ve TBMM’ye yazılı olarak sunabilir. Kendileriyle ilgili başvuruların sonucu gecikmeksizin yazılı bildirilir. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları birbirine karıştırılmamalıdır.

Hırsızlık, TCK’nin 141. maddesinde zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alma olarak düzenlenir. Her izinsiz kullanım otomatik olarak aynı suçun bütün unsurlarını oluşturmaz.

Temel haklara yaşam ve kişi dokunulmazlığı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın korunması, din ve vicdan, düşünce ve ifade özgürlükleri, mülkiyet, eğitim, çalışma, sağlık ve sosyal güvenlik örnek verilebilir. Anayasa bunları kişi, sosyal ve ekonomik, siyasi hak ve ödevler başlıklarında düzenler. Hakların sınırlanması ve olağanüstü hallerdeki güvenceler 13. ve 15. maddelere tabidir; bütün haklar için “hiçbir koşulda sınırlanamaz” denemez.

Suç, kanunun suç olarak tanımlayıp ceza veya güvenlik tedbiri yaptırımına bağladığı fiildir. TCK m.2’ye göre kanunun açıkça suç saymadığı fiil için ceza verilemez. Her ahlaken yanlış veya topluma zararlı davranış otomatik olarak suç değildir.

Adalet, kişilerin haklarının gözetilmesi ve hak ettikleri karşılığın tarafsız biçimde sağlanmasıdır. Eşitlik, benzer durumdakilerin ayrımcılık olmadan eşit muamele görmesini ifade eder. Adalet yalnızca mahkemenin tarafsızlığı değildir; eşitlik de farklı durum ve ihtiyaçlar gözetilmeden herkese her zaman aynı işlemin yapılması demek değildir.

Müdafi, ceza yargılamasında şüpheli veya sanığın savunmasını yapan avukattır. Mağdurun avukatı ise bu sıfatla vekil olarak adlandırılır.

Konut dokunulmazlığı, kişinin konutuna hukuka aykırı girilmesini ve burada arama veya elkoyma yapılmasını engeller. Anayasa 21’deki sebeplerle hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca olan hâllerde kanunen yetkili merciin yazılı emri gerekir; bu emir hâkim denetimine sunulur.

Cebrî icra, yerine getirilmeyen bir yükümlülüğün, kanuni usullere göre devletin yetkili icra organları aracılığıyla zorla yerine getirilmesidir. Her icra takibi önceden mahkeme kararı gerektirmez; ilamlı ve ilamsız takip yolları vardır.

Sendikalar, çalışanların veya işverenlerin çalışma ilişkilerindeki ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için oluşturduğu örgütlerdir. Anayasa 51; kuruluş, serbest üyelik ve üyelikten ayrılma haklarını tanır. Kimse üyeliğe veya ayrılmaya zorlanamaz; kapsam ve sınırlar kanunla düzenlenir. Kaynaktaki eski anayasal üyelik kısıtı güncel metin diye aktarılmamalıdır.

Etkin pişmanlık, kanunun belirli suçlar için öngördüğü koşullarda, suç sonrası davranış nedeniyle cezada indirim veya bazı düzenlemelerde cezasızlık sağlayabilen kurumdur. Sadece “pişmanım” demek her suçta aynı sonucu doğurmaz; örneğin TCK 168’de zarar giderme ve aşama önemlidir.