Mülakat Soruları 3

Blok zincir, kayıtların kriptografik olarak birbirine bağlanan bloklarda tutulduğu, dağıtık biçimde yönetilebilen bir kayıt teknolojisidir. Doğrulama ve uzlaşma kurallarıyla kayıt geçmişindeki değişikliklerin fark edilmesini ve zorlaştırılmasını amaçlar. Her veri mutlaka şifreli değildir; mutlak değişmezlik ve her uygulamada tam güvenlik garantisi vermez. Kullanımı kripto paralarla sınırlı değildir.

Artırılmış gerçeklik (AR), gerçek çevrenin görüntüsü üzerine dijital bilgi, nesne veya görüntülerin eklenmesidir. Telefon kamerası ya da uygun gözlüklerle uygulanabilir. Tamamen sanal bir ortama geçiş anlamına gelmez; bu yönüyle sanal gerçeklikten ayrılır.

Hacker, bilişim sistemlerinin çalışma biçimini araştıran ve teknik beceriyle sistemlere müdahale edebilen kişi için kullanılan geniş bir terimdir. Güvenlik açıklarını bulma ve sistemleri iyileştirme amacıyla yetkili testler yapabilir; izinsiz erişim veya zarar verme de söz konusu olabilir. Güvenlik testi açık izin, belirlenmiş kapsam ve kurallarla yürütülmelidir. İyi amaç iddiası tek başına izinsiz işlemi meşru kılmaz.

Bulut bilişim, paylaşılan ve yapılandırılabilen sunucu, depolama, ağ ve uygulama gibi kaynaklara ihtiyaç oldukça ağ üzerinden erişilmesi ve kaynakların hızla sağlanıp bırakılabilmesidir. Genel, özel ve hibrit bulut modelleri vardır. Yalnızca internete dosya yüklemek değildir; her bulut hizmetinin herkese açık internet üzerinde olması gerekmez.

Büyük veri analitiği, hacim, hız, çeşitlilik gibi özellikleri nedeniyle uygun ölçeklenebilir yöntemler gerektiren verileri analiz ederek örüntü, ilişki ve yararlı bilgi elde etmektir. Veri kalitesi, bağlam, mahremiyet ve model hataları önemlidir. Çok veri bulunması sonuçların mutlaka doğru olduğu veya geleceğin kesin tahmin edilebildiği anlamına gelmez.

Dijital iz, çevrim içi faaliyetler sırasında oluşan veri kayıtlarıdır. Paylaşımlar ve form doldurma gibi bilinçli işlemler aktif; izleme teknolojileri ve kullanım kayıtları gibi arka planda oluşan izler pasif izlere örnektir. Kayıtlar gizlilik ve itibar açısından önem taşıyabilir. Her iz herkese açık veya hiçbir şekilde silinemez değildir.

Yapay zekâ sistemleri girdilerden tahmin, öneri, içerik veya karar gibi çıktılar üretir. İşleri destekleyebilir; ancak hata, önyargı, mahremiyet ve kötüye kullanım riskleri vardır. İnsan gibi bilinçli olması veya her zaman doğru sonuç vermesi tanımın şartı değildir; uygun denetim önemlidir.

Akıllı şehir, şehir ihtiyaçlarını veri, teknoloji ve kurum/paydaş iş birliğiyle daha etkili ve sürdürülebilir karşılamayı hedefleyen yaklaşımdır. Ulaşım, enerji, çevre ve hizmet yönetimi örnek alanlardır. Yalnızca her yere kamera veya sensör kurmak değildir; erişilebilirlik, güvenlik ve mahremiyet gözetilir.

Siber savaş, devletler ve çatışma bağlamında bilişim sistemlerine yönelik düşmanca faaliyetler için kullanılan geniş kavramdır. Her siber suç savaş veya silahlı saldırı oluşturmaz. NATO açıklamaları ciddi siber saldırıların silahlı saldırı eşiğine ulaşabileceğini, bunun olay özelinde değerlendirileceğini belirtir.

GDO, genetiği modern biyoteknoloji yöntemleriyle değiştirilmiş organizmadır. Bitki, hayvan veya mikroorganizma olabilir. Genetik özellik kazandırmak veya değiştirmek amaçlanabilir. Geleneksel melezleme ile aynı kavram değildir; her GDO’yu tek başına yararlı veya zararlı diye nitelemek yerine ürün ve kullanım özelinde değerlendirme gerekir.

Türkiye’nin uzay çalışmalarına astronotların bilimsel görevleri, uydu geliştirme ve araştırma projeleri örnek verilebilir. Alper Gezeravcı 2024’te ISS görevine giden ilk Türk astronottur. Tuva Cihangir Atasever’in 8 Haziran 2024 görevi yörünge altı araştırma uçuşudur; ISS’ye gitmiş veya Dünya yörüngesine yerleşmiş gibi anlatılmamalıdır. Bu faaliyetler bilimsel kapasite ve insan kaynağı açısından önem taşır.

Kişisel yanıt çerçevesi: Güvenilir kaynağı belli bir gelişme seçin. Uygulama örneği verin; araştırma sonucu ile henüz gerçekleşmemiş beklentiyi ayırın.

Gözün ışığa duyarlılığı yeni aydınlık düzeyine uyum sağlar. İris göz bebeğinden giren ışığı düzenler; retinadaki ışığa duyarlı hücreler de görme sürecine katılır.

Gök cisimlerini ve evrendeki olayları bilimsel gözlem ve açıklamalarla inceler. Yıldızlar, gezegenler ve galaksiler başlıca araştırma konularındandır.

980–1037 yılları arasında yaşamış hekim ve filozoftur. Tıpta el-Kānûn fi’t-tıbb, felsefe ve bilimlerde eş-Şifâ başlıca eserlerindendir.

Hayır. Kalibrasyon, belirli koşullarda referans değerlerle cihaz göstergeleri arasındaki ilişkiyi belirsizlikleriyle belirleyip ölçüm sonucuna ulaşmayı sağlar. Ayar ise cihazın istenen gösterge değerlerini vermesine yönelik müdahaledir.

Sonucun, her halkası ölçüm belirsizliğine katkı yapan belgelenmiş ve kesintisiz kalibrasyon zinciriyle bir referansa bağlanabilmesidir. İzlenebilirlik cihazın değil, ölçüm sonucunun özelliğidir.

Sıcaklık gibi fiziksel koşullar sabitken V = I × R bağıntısı kullanılır. Gerilim volt, akım amper, direnç ohm cinsindendir.

Elektrik akımını ölçer; ölçülecek devre koluna seri bağlanır. Düşük iç direnci nedeniyle doğrudan kaynak uçlarına paralel bağlanması kısa devre oluşturabilir.

Seri bağlantıda R = R1 + R2; paralel bağlantıda 1/R = 1/R1 + 1/R2 olur. Örneğin 2 Ω ve 4 Ω için seri eşdeğer 6 Ω, paralel eşdeğer 4/3 Ω’dur.