Mülakat Soruları 5

Sened-i İttifak, 1808’de II. Mahmud döneminde Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın girişimiyle merkezî yönetim ile bazı ayanlar arasında düzenlenen belgedir. Karşılıklı yükümlülükler getirir; modern anlamda bir anayasa değildir. TDV çalışması metnin kaleme alınmasını 7 Ekim 1808 olarak tarihler.

Sivil toplum kuruluşları, ortak amaçlar için gönüllü katılımla örgütlenen ve kamu idaresinden ayrı faaliyet yürüten yapılardır. Dernek ve vakıflar yaygın örneklerdir. Sivil toplum sadece devlet dışındaki bütün şirketler demek değildir; STK olmak her zaman aynı hukuki statü veya yetkileri sağlamaz.

Davranış, organizmanın iç veya dış uyaranlarla ilişkili faaliyet ve tepkileridir. Psikolojide tanımı yaklaşıma göre gözlenebilir hareketleri veya daha geniş süreçleri kapsayabilir. Yalnızca bilinçli, iradeli ya da ahlaki bakımdan iyi davranışlarla sınırlı değildir.

Hırsızlık, TCK’nin 141. maddesinde zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alma olarak düzenlenir. Her izinsiz kullanım otomatik olarak aynı suçun bütün unsurlarını oluşturmaz.

Mimar Sinan, Kayseri’nin Ağırnas yöresinden yetişmiş 16. yüzyıl Osmanlı mimarbaşısıdır. Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde görev yaptı; 1588’de öldü. Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye camileri başlıca eserleridir. Kesin gün ve ay biçiminde verilen doğum tarihi güvenilir biçimde belgelenmiş değildir.

Beyin göçü, yüksek eğitimli veya nitelikli insanların başka ülkelere göçüdür. Daha iyi çalışma, araştırma, gelir veya yaşam imkânları etkili olabilir. Göç veren ülkede nitelikli iş gücü ve eğitim yatırımı kaybına; alan ülkede bilgi ve üretim kapasitesi artışına yol açabilir. Her birey aynı nedenle göç etmez; etkiler dönem ve koşullara bağlıdır.

İletişim, bilgi, duygu, düşünce veya anlamların çeşitli işaret ve kanallarla aktarılması ve yorumlanması sürecidir. Kaynak, mesaj, kanal, alıcı, bağlam ve geri bildirim temel unsurlarındandır. Sözlü, yazılı ve sözsüz biçimleri vardır; mesajın gönderilmesi tek başına doğru anlaşıldığını göstermez.

Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyunu), Sultan Abdülmecid döneminde 3 Kasım 1839’da Mustafa Reşid Paşa tarafından Gülhane’de okunan reform belgesidir. Can, mal ve namus güvenliği, vergilendirme, askerlik ve yargılamada düzenlemeler öngörmüştür. Osmanlı tarihindeki ilk veya tek reform girişimi değildir.

Sayıştay, Anayasa m.160 uyarınca merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetler; sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlar. Yerel yönetimlerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması da Sayıştayca yapılır. Bir bakanlığa bağlı denetim birimi değildir.

Propaganda, insanların kanaat ve tutumlarını belirli bir görüş veya amaç doğrultusunda yönlendirmeye yönelik planlı iletişim faaliyetidir. Söz, görüntü, simge ve çeşitli medya kullanılabilir. Her propaganda yalnızca yalandan oluşmaz; doğru bilgi de seçilerek veya bağlamı değiştirilerek kullanılabilir. Eleştirel değerlendirme önemlidir.

Kaza veya yaşamı tehdit eden durumda profesyonel sağlık yardımı gelene kadar, olay yerinde mevcut imkânlarla yapılan ilaçsız ve acil uygulamalardır. Eğitim sınırları içinde hareket edilir; acil yardım numarası 112’dir.

Temel haklara yaşam ve kişi dokunulmazlığı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın korunması, din ve vicdan, düşünce ve ifade özgürlükleri, mülkiyet, eğitim, çalışma, sağlık ve sosyal güvenlik örnek verilebilir. Anayasa bunları kişi, sosyal ve ekonomik, siyasi hak ve ödevler başlıklarında düzenler. Hakların sınırlanması ve olağanüstü hallerdeki güvenceler 13. ve 15. maddelere tabidir; bütün haklar için “hiçbir koşulda sınırlanamaz” denemez.

Siber saldırı, bilgisayar, ağ, sistem veya veriye yetkisiz erişme, bilgi çalma, değiştirme, bozma veya hizmeti aksatma gibi amaçlarla yapılan kötü niyetli girişimdir. Tek kişi, grup veya başka aktörlerce yapılabilir; mutlaka bir internet sitesine veya yalnızca internet üzerinden yapılan saldırı değildir.

Soru, modern yazılı ulusal anayasa anlamında soruluyorsa yaygın cevap 1787 ABD Anayasasıdır; ABD Ulusal Arşivleri onu hâlen yürürlükteki en eski yazılı ulusal anayasa olarak tanımlar. 1215 Magna Carta anayasal tarihin önemli bir belgesidir; modern anlamda tam bir ulusal anayasa değildir.

Demokrasi, halkın yönetim yetkisini doğrudan veya özgür seçimlerle belirlenen temsilcileri aracılığıyla kullandığı yönetim anlayışıdır. Doğrudan ve temsili demokrasi başlıca biçimleridir; yarı doğrudan yöntemler de kullanılabilir. Seçimler yanında haklar, çoğulculuk, hukukun üstünlüğü ve azınlıkların korunması gerekir; yalnızca çoğunluğun sınırsız yönetimi değildir.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 1. maddesine göre terör; cebir ve şiddet kullanarak baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemleriyle, maddede belirtilen anayasal düzen, devletin bütünlüğü ve kamu güvenliği gibi değerlere yönelik amaçlarla, bir örgüte mensup kişilerce girişilen suç oluşturan eylemlerdir. Her protesto veya siyasal görüş terör olarak nitelendirilemez.

Avrupa Birliği; barışı, ortak değerleri ve halklarının refahını geliştirmeyi, iç pazarı ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemeyi, insan haklarını, özgürlüğü, demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü korumayı amaçlar. Amaçları yalnız ekonomik kazanca veya dünya siyasetine hükmetmeye indirgenemez.

Türkiye geleneksel coğrafya sınıflandırmasında yedi bölgeye ayrılır: Marmara, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu. Bunlar idari birimler değildir.

Kırım Savaşı, 1853–1856 yıllarında Rusya’ya karşı Osmanlı Devleti ile ona katılan İngiltere, Fransa ve Sardinya-Piyemonte’nin yürüttüğü savaştır. Savaşın ardından 1856 Paris Antlaşması imzalanmıştır.

Yunanistan sınırındaki başlıca kara yolu kapıları İpsala ve Pazarkule’dir; ikisi de Edirne’dedir. Kapının belirli tarihte yolcu veya ticarete açıklığı ayrıca güncel duyurudan kontrol edilmelidir.