Mülakat Soruları 30

2018’de açılan kapı kastediliyorsa cevap Zeytin Dalı Gümrük Kapısıdır. Ticaret Bakanının 2018 bütçe sunuşuna göre Afrin’e açılan kapı 8 Kasım 2018’de faaliyete geçti. Eski metindeki “açılacak” ifadesi bugün için güncel değildir.

Soruda Türk Devletleri Teşkilatının kurucu üyeleri kastediliyorsa, 3 Ekim 2009 Nahçıvan Anlaşmasıyla kurulan Türk Konseyinin dört kurucu üyesi Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan’dır. Teşkilatın adı 2021’de Türk Devletleri Teşkilatı olarak değişti. Kurucu üyeler ile bugünkü bütün üyeler ve gözlemciler aynı liste değildir.

Varşova Paktı, Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa’daki müttefiklerinin 14 Mayıs 1955’te kurduğu siyasal-askerî ittifaktır. Soğuk Savaş’ta NATO’nun karşısındaki blokun ittifakıydı ve 1991’de dağıldı.

15 Temmuz 2016 sonrasında ilan edilen ülke genelindeki OHAL kastediliyorsa, üçer aylık sürelerle yedi kez uzatılmıştır. Başka dönemdeki OHAL için sayı farklı olabileceğinden dönem belirtilmelidir.

Akıncı olarak bilinen askerî meydanın adı Mürted Hava Meydan Komutanlığıdır. Millî Savunma Bakanlığı güncel kullanımında bu adı kullanmaktadır.

Ertuğrul Fırkateyni, 1890’da Japonya’dan dönüş yolunda Kuşimoto açıklarında battı. Kaza ve Japon halkının kurtarma-yardım çabaları Türk-Japon dostluğunun önemli tarihî dayanaklarındandır.

Altın Boynuz (Golden Horn) olarak bilinen yer İstanbul’daki Haliç’tir. Adın kökenine ilişkin efsaneler tarihsel olarak kanıtlanmış olay diye sunulmamalıdır.

Hatila Vadisi Artvin ilindedir. Hatila Vadisi Millî Parkı, Artvin Merkez ilçesi sınırlarında bulunur.

Soruda kastedilen kahraman Şerife Bacı’dır. Millî Mücadele’de İnebolu’dan Kastamonu’ya cephane taşırken 1921’de hayatını kaybetmiştir. Bu olayın “İnebolu Savaşı” adlı ayrı bir savaşta ölmek biçiminde anlatılması doğru değildir.

Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi, bir fiilin suç sayılması ve yaptırım uygulanması için kanuni dayanak bulunmasını gerektirir. Suç ve ceza konusunda kıyasla yeni suç veya yaptırım oluşturulamaz; suçta ve cezada kanunilik esastır.

Tüzük, Türkiye’de eski anayasal sistemde Bakanlar Kurulunca kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek için çıkarılan düzenleyici işlemdi. 2017 anayasa değişikliğiyle tüzük çıkarma yetkisinin dayandığı 115. madde kaldırılmıştır. Eski tüzüklerin yürürlük durumu ayrıca incelenir; yeni tüzük çıkarılmasıyla geçmiş metinlerin durumu aynı değildir.

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, BM Genel Kurulunun 10 Aralık 1948’de kabul ettiği, herkesin doğuştan eşit onura ve haklara sahip olduğunu açıklayan 30 maddelik bildirgedir. Bir insan hakları sözleşmesiyle aynı hukuki türde değildir; sonraki sözleşmelere ve ulusal düzenlemelere temel oluşturmuştur.

Kamuoyu, toplumu ilgilendiren güncel bir mesele hakkında ilgili kesimlerde oluşan ve ifade edilen görüş ve kanaatlerdir. Herkesin aynı düşünmesi gerekmez. Örneğin bir ulaşım projesi hakkındaki farklı toplumsal değerlendirmeler kamuoyunun parçasıdır. Yalnızca belirli ülkelerde kullanılan resmî bir sistem değildir.

KHK, kanun hükmünde kararname demektir. Önceki anayasal sistemdeki olağan dönem Bakanlar Kurulu KHK yetkisi kaldırılmıştır. Güncel sistemde Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve Anayasa’nın 119. maddesindeki OHAL kararnameleri kendi şartlarıyla değerlendirilir. Geçmiş KHK metinleri ile yeni düzenleme yetkileri karıştırılmamalıdır.

Mahallî idareler, il, belediye veya köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organları seçmenlerce seçilen kamu tüzel kişileridir (Anayasa m.127). Temel türleri il özel idaresi, belediye ve köydür. Valilik merkezi yönetimin taşra teşkilatıdır; mahalle muhtarlığı ise ayrı bir kamu tüzel kişisi değildir.

Battal Gazi, Emevîler döneminde 8. yüzyılda Bizans’a karşı mücadeleleriyle tanınan bir Müslüman emir ve sonraki Türk destan geleneğinin önemli kahramanıdır. Tarihî kişi ile Battalnâme’deki menkıbevî olaylar ayrı değerlendirilmelidir.

Türkiye Cumhuriyeti döneminin ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasıdır; 17 Kasım 1924’te kuruldu. Osmanlı dönemi dahil bütün siyasi tarih soruluyorsa bu cevap kapsam bakımından değişir.

Anayasa’nın 15. maddesine göre savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında yaşama hakkı ile kişinin maddi ve manevi bütünlüğüne dokunulamaz. Kişi din, vicdan, düşünce ve kanaatini açıklamaya zorlanamaz, bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez ve suçluluk mahkeme kararıyla saptanana kadar kişi suçlu sayılamaz. OHAL’de bütün hakların sınırsızca kaldırılabileceği söylenemez.

Numaralandırma 177 ana maddeye ve 21 geçici maddeye kadar gider; mülga hükümler nedeniyle bunların tamamı yürürlükte değildir.

1961 ve 1982 anayasaları yazılı ve sert anayasalardır; üstünlük ve bağlayıcılık, temel haklar, demokratik-laik-sosyal hukuk devleti ve anayasal yargı denetimi esaslarını içerir. Her ikisinde Anayasa Mahkemesi vardır. Parlamento yapıları aynı değildir: 1961 iki meclisli, 1982 tek meclislidir.