Mülakat Soruları 19

Medeni hukuk başta olmak üzere hukuk düzeninin laikleştirilmesi ve yeni kanunların kabulü hukuk alanındaki reformlardır.

Mustafa Kemal Atatürk 1881’de Selanik’te doğmuştur. Doğumunun kesin gün ve ayı bilinmez; 19 Mayıs tarihini sembolik doğum günü olarak benimsemiştir.

10 Kasım 1938’de İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05’te vefat etmiştir.

Beklenen cevap Namık Kemal’dir. Namık Kemal’in vatan ve hürriyet düşüncesi Atatürk’ü etkilemiştir. “En sevdiği” öznel bir sıralama olduğundan, tarihsel olarak daha dikkatli ifade “etkilendiği vatan ve hürriyet şairlerinden biri”dir.

1881’de doğup 1938’de vefat ettiği için yıl hesabıyla 57 yaşındadır.

Bandırma Vapuru ile, 9. Ordu Kıtaları Müfettişi göreviyle Samsun’a çıkmıştır. Tarih 19 Mayıs 1919’dur.

Millî Mücadele’nin başlangıcı olarak Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışı kabul edilir.

28 Mayıs 1919’da yayımlanan Havza Genelgesi, işgallere karşı protesto toplantıları ve milli tepkinin örgütlenmesini istedi. Millî Mücadele’nin halka yayılması bakımından önemli bir adımdır.

22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi, vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu; kurtuluşun milletin azim ve kararıyla sağlanacağını ilan etti. Ulusal bir kongre toplanması çağrısı yaptı.

Balıkesir’de Millî Mücadele sırasında birden fazla kongre yapılmıştır. Yaygın olarak anılan İkinci Balıkesir Kongresi 26–30 Temmuz 1919’da toplanmış; Batı Anadolu’daki direnişin teşkilatlanması ve ihtiyaçlarının karşılanmasını ele almıştır. Kaynaktaki 26 Haziran tarihi bu kongre için yanlıştır.

Alaşehir Kongresi 16–25 Ağustos 1919’da toplanmıştır. Batı Anadolu’daki işgale karşı direnişi ve bölgesel örgütlenmeyi koordine etmeyi amaçlamıştır. Millî direnişin ilk kez başladığı yer olarak gösterilmemelidir; daha önceki örgütlenmelerin devamıdır.

Kasr-ı Şirin Antlaşması, Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında 1639’da imzalandı. Osmanlı-İran savaşlarını sona erdirdi; Bağdat Osmanlılarda kaldı. Bugünkü Türkiye-İran sınırının ana çizgisinin tarihsel temelidir; sonraki sınır düzenlemeleri de bulunduğundan “hiç değişmedi” denmemelidir.

Ayastefanos Antlaşması, 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda 3 Mart 1878’de imzalandı. Osmanlı için ağır toprak ve tazminat hükümleri içerdi; büyük Bulgaristan düzenlemesi öngördü. Diğer büyük devletlerin itirazları üzerine aynı yıl Berlin Antlaşması ile önemli hükümleri değiştirildi.

Karlofça Antlaşması 26 Ocak 1699’da Osmanlı Devleti ile Avusturya, Lehistan ve Venedik arasında imzalandı. Osmanlı’nın Avrupa’da büyük toprak kayıplarını kabul ettiği bir dönüm noktasıdır. Rusya ile aynı süreçte mütareke yapılmış, ayrı barış 1700 İstanbul Antlaşmasıyla düzenlenmiştir.

Küçük Kaynarca Antlaşması, 1768–1774 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda 1774’te Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalandı. Kırım’ın Osmanlı siyasi egemenliğinden ayrılmasını, Rusya’ya bazı kalelerin bırakılmasını ve savaş tazminatını öngördü. Kırım’ın doğrudan Rusya tarafından ilhakı 1783’te gerçekleşti; iki olay aynı değildir.

1828–1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda 14 Eylül 1829’da imzalanmıştır. Osmanlı Devleti Rusya lehine toprak, ticaret ve tazminat yükümlülükleri kabul etti; Yunanistan’ın bağımsızlığa giden sürecini kabul eden hükümler de içerdi. Yunan bağımsızlığının uluslararası düzenlenmesi 1830 Londra Protokolü ile tamamlanan ayrı süreçtir.

13 Temmuz 1841’de Osmanlı Devleti, Birleşik Krallık, Fransa, Rusya, Avusturya ve Prusya arasında düzenlenmiştir. Osmanlı’nın barış halinde bulunduğu sırada Boğazların yabancı savaş gemilerine kapalı olması ilkesini uluslararası düzenlemeye bağladı. “Osmanlı bütün egemenliğini kaybetti” ifadesi aşırıdır; egemenlik korunurken geçiş rejimi uluslararası taahhütle sınırlandı.

Mondros Mütarekesi, Osmanlı Devleti ile İtilaf devletleri arasında 30 Ekim 1918’de Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda imzalandı. Osmanlı’nın I. Dünya Savaşı’ndaki çatışmalarını sona erdirdi. Ordunun terhisi ve stratejik noktaların denetimi gibi ağır hükümler içerdi; özellikle 7. madde işgallere dayanak yapıldı. Ateşkes, Osmanlı Devleti’nin hukuken sona ermesiyle aynı olay değildir.

Sevr Antlaşması, 10 Ağustos 1920’de Osmanlı temsilcileri ile İtilaf devletleri arasında imzalandı. Osmanlı ülkesinin parçalanmasını ve ağır egemenlik sınırlamalarını öngörüyordu. TBMM tarafından reddedildi, yürürlüğe girmedi; Millî Mücadele sonucunda 1923 Lozan Antlaşması imzalandı.

Rütbe ile görev farklıdır. Önemli terfileri: 27 Kasım 1911 binbaşı, 1 Haziran 1915 albay, 1 Nisan 1916 mirliva (MSB kronolojisinde tümgeneral), 19 Eylül 1921 mareşal. Tümen, kolordu, ordu komutanlığı ve başkomutanlık görevlerdir; bu görevleri rütbe gibi sıralamak yanlıştır.