Mülakat Soruları 16

BM, uluslararası barış ve güvenliği korumak, devletler arasında iş birliğini geliştirmek ve insan haklarını desteklemek için 24 Ekim 1945’te kurulan örgüttür. Türkiye kurucu üyelerindendir.

Başlıca askerî müdahaleler: 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 darbeleri; 12 Mart 1971 muhtırası; 28 Şubat 1997 süreci; 27 Nisan 2007 e-muhtırası; 15 Temmuz 2016 başarısız darbe teşebbüsü. Darbe, muhtıra ve başarısız teşebbüs aynı tür ve sonuçta olaylar değildir.

Başkanlık sistemi, yürütmenin başkan etrafında örgütlendiği ve yasama ile yürütmenin ayrı seçim meşruiyetine dayandığı hükümet sistemidir. Türkiye’de 2017 anayasa değişiklikleriyle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildi. Yönetim istikrarı veya yüksek performans, sistem adından otomatik çıkmaz; denetim, yetki dengesi ve uygulama ayrıca değerlendirilir. Bakanların milletvekilliğiyle bağdaşmazlığı gibi kurallar Anayasa’da düzenlenir.

Hakların açıklanmasındaki menfaat teorisi, hakkı hukuk düzeninin koruduğu menfaat olarak görür ve Jhering ile ilişkilendirilir. İrade teorisi ise irade veya irade yetkisini öne çıkarır. Kaynak cevabı menfaat teorisinin kendisini, ona yöneltilen eleştiriyle karıştırmıştır.

Mahkeme, kanunla kurulmuş, uyuşmazlık ve davaları yargılama yetkisi içinde karara bağlayan yargı merciidir. Yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Ceza, hukuk ve idari yargı görevleri ayrılır; kolluk veya savcılık mahkemenin yerine hüküm veren kurum değildir.

Ders kitaplarında kuruluşu I. Murad dönemine bağlanır; akademik araştırmalar Orhan’ın son dönemi ile I. Murad dönemi arasında gelişen bir kuruluş sürecine işaret eder. II. Mahmud, Yeniçeri Ocağı’nı Haziran 1826’da Vaka-i Hayriye ile kaldırmıştır. Kaynaktaki 1856 tarihi yanlıştır.

Egemenlik, devletin üstün kamu gücüdür. Türkiye’de kaynağı millettir; anayasal yetkili organlar eliyle kullanılır. Millî egemenlik hiçbir kişiye veya zümreye bırakılamaz.

Devlet, belirli bir ülke üzerinde yaşayan insan topluluğunun egemen bir siyasi örgütlenmesidir. Temel kurucu unsurları insan topluluğu (halk/millet), ülke ve egemenliktir. Hükümet, devleti belirli dönemde yöneten yürütme yapısıdır; devletle aynı kavram değildir.

Sismograf, yer hareketini zaman içinde kaydeden sistemdir; algılayıcı kısmı sismometredir. Kaydedilen verilerden deprem zamanı, yeri ve büyüklüğü hesaplanabilir. Deprem büyüklüğü ile bir yerde hissedilen şiddet aynı şey değildir.

Millî Korunma Kanunu, 18 Ocak 1940’ta kabul edilen 3780 sayılı kanundur. II. Dünya Savaşı koşullarında ekonomik hayatın, üretim ve dağıtımın düzenlenmesine ilişkin hükûmet yetkileri getirmiştir. Yetkileri “sınırsız” diye tanımlamak doğru değildir; 1940 tarihli olduğu için Atatürk döneminin reformu sayılamaz.

Nelson Mandela, Güney Afrika’da apartheid rejimine karşı mücadelenin önde gelen lideridir. 1994–1999 arasında ülkenin ilk siyahi devlet başkanı olarak görev yapmış, 1993 Nobel Barış Ödülü’nü F. W. de Klerk ile paylaşmıştır. 5 Aralık 2013’te vefat etmiştir.

Mahatma Gandhi, Hindistan’ın bağımsızlık mücadelesinin önde gelen lideridir. Şiddetsiz direniş ve sivil itaatsizlik yaklaşımıyla tanınır. Şiddetsizliği tarihte ilk düşünen kişi değil, bunu etkili bir siyasî mücadele yöntemi olarak uygulayan başlıca isimlerdendir.

Jandarmanın kabul edilen kuruluş tarihi 14 Haziran 1839’dur. Kurumsal tarihçe, 1839 yılının ve Asâkir-i Zaptiye Nizamnamesiyle ilişkilendirilen 14 Haziran gününün birlikte esas alındığını açıklar.

Jandarma; emniyet, asayiş ve kamu düzenini koruyan, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen görevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvvetidir.

Jandarma Genel Komutanlığı İçişleri Bakanlığına bağlıdır. Eski kaynaklardaki genel çift bağlılık anlatımı güncel teşkilat yapısını yansıtmaz.

Jandarmanın mülki görevleri; emniyet ve asayişi, kamu düzenini sağlamak; suç ve kaçakçılığı önlemek ve takip etmek; mevzuatla verilen diğer idari kolluk hizmetlerini yerine getirmektir.

İşlenmiş suçlar hakkında kanunların belirlediği işlemleri ve adli hizmetleri yerine getirmektir; soruşturma işlemlerinde adli makamların yetki ve emirleri çerçevesinde hareket edilir.

Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen askerî hizmetlerdir. Seferberlik ve savaş hâllerindeki görevlendirme ve kuvvet komutanlıkları emrine girme özel mevzuata tabidir.

Jandarma birim ve timlerine JASAT (Suç Araştırma), JAK (Arama Kurtarma), trafik, olay yeri inceleme, çevre-doğa-hayvanları koruma, köpek, atlı ve sualtı arama-kurtarma timleri örnek verilebilir. Bunlar teşkilatın tamamı veya aynı seviyedeki bütün idarî birimlerin listesi değildir.

Türkçeye Fransızca gendarmerie kelimesinden geçmiştir. Kökenindeki gens d’armes ifadesi “silahlı kişiler/adamlar” anlamındadır.