Mülakat Soruları 12

TEMA, Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfıdır. Hayrettin Karaca ve A. Nihat Gökyiğit tarafından 11 Eylül 1992’de kurulmuştur. Toprağın, doğal varlıkların ve ekosistemlerin korunması; erozyon ve çölleşmeyle mücadele için çalışır.

İstiklâl Marşı’nın şairi Mehmet Âkif Ersoy’dur. 1921’de Ankara’da yazılmış, 12 Mart 1921’de TBMM tarafından millî marş olarak kabul edilmiştir. İlk resmî beste Ali Rıfat Çağatay’a aittir; 1930’dan beri Osman Zeki Üngör’ün bestesi kullanılmaktadır.

Schengen vizesi, Schengen alanına kısa süreli seyahat için düzenlenen vizedir; genel kısa kalış sınırı herhangi bir 180 gün içinde en çok 90 gündür. AB üyeliği ile Schengen üyeliği aynı değildir. 14 Ekim 2026’da kontrol edilen AB Konseyi bilgisine göre Schengen alanı 29 ülkeyi kapsar; eski 26 ülke bilgisi güncel değildir.

MOBESE, Mobil Elektronik Sistem Entegrasyonu adının kısaltmasıdır. Görüntüleme, iletişim ve bilgi sistemlerini bir araya getirerek güvenlik ve trafik hizmetlerine destek sağlar. Eski teknik anlatımlarda geçen GPRS altyapısı bütün güncel sistemlerin değişmez özelliği olarak sunulmamalıdır.

FETÖ/PDY, Türkiye’de silahlı terör örgütü olarak nitelendirilen yapılanmadır. Resmî ve yargısal kaynaklar 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsünü anayasal düzeni devirmeyi hedefleyen örgüt faaliyetiyle ilişkilendirir. Örgüt tanımı ile herhangi bir bireyin üyeliğinin veya suçunun ispatı ayrı konulardır; kişisel sorumluluk somut delil ve ilgili hukuki ölçütlerle değerlendirilir.

Aziz Sancar, DNA onarım mekanizmaları üzerine araştırmalarıyla tanınan Türk bilim insanıdır. 2015 Nobel Kimya Ödülünü Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaşmıştır. Ödülü yalnızca “DNA’yı bulmak” için almadı.

Kolluk, kamu düzenini ve güvenliğini korumak, suçları önlemek ve işlenen suçların araştırılmasında adli makamlara yardımcı olmakla görevli teşkilat ve görevlileri ifade eder. İdari kolluk önleyici, adli kolluk suç sonrası araştırma ağırlıklıdır. Suçluluğa karar vermek ve ceza vermek mahkemelerin yetkisidir; kolluk tanımı bunları içermez.

Ara seçim, TBMM üyeliklerinde boşalma üzerine genel seçimler arasında yapılan seçimdir. Anayasa 78’de genel kural olarak dönem başına bir kez ve genel seçimden otuz ay sonra öngörülür; yüzde beş boşalma ve bir ilin/seçim çevresinin temsilcisiz kalması için özel kurallar vardır. Genel seçimden önceki bir yıl sınırlaması da gözetilir; bütün yerel seçim yenilemeleri aynı kavrama indirgenmemelidir.

Fizan, bugünkü Libya’nın güneybatısındaki tarihî bölgedir. Osmanlı döneminde bazı sürgünlerin gönderildiği uzak bir yer olması, deyimde uzaklık anlamıyla kullanılmasını açıklamaktadır. Karantina bölgesi şeklindeki tanım doğru değildir.

Engizisyon, Katolik Kilisesi tarihinde sapkınlık sayılan inanç ve uygulamaları soruşturup yargılamak üzere oluşturulan kurumlara verilen addır. Orta Çağ engizisyonu, İspanyol Engizisyonu ve Roma Engizisyonu farklı dönem ve yapılanmaları ifade eder.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi 20 Temmuz 1936’da imzalanmıştır. Türk Boğazlarından geçişi düzenler; ticaret gemileri ile savaş gemileri için farklı kurallar içerir ve Türkiye’nin güvenliği ile ilgili yetkilerini tanımlar.

657 sayılı Kanun’un 125. maddesindeki disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarmadır. Örneğin verilen görevleri yerine getirmede kayıtsızlık veya düzensizlik uyarma; kusurlu davranış kınama; kasıtlı yerine getirmeme aylıktan kesme kapsamında düzenlenir. Fiilin tam niteliği ve kanundaki şartlar değerlendirilmeden otomatik ceza sonucu çıkarılmaz.

Kamu Denetçiliği Kurumu (ombudsman), idarenin işleyişine ilişkin şikâyetleri insan hakları, hukuk ve hakkaniyet yönünden inceleyip araştıran ve idareye önerilerde bulunan kurumdur. Mahkeme yerine geçip her idarî işlemi iptal eden bir yargı organı değildir.

Saka geleneğine bağlanan destandır; Alp Er Tunga’nın kahramanlıkları ve ölümünün acısını işler. Destan anlatısı doğrudan tarih belgesi değildir.

Saka hükümdarı Şu ile İskender çevresinde anlatılan destandır. Kaşgarlı Mahmud’un eserinde izleri bulunur; efsanevi unsurlar içerir.

Oğuz Kağan’ın mücadeleleri ve toplumunu birleştirmesini anlatır. Hun geleneğiyle ilişkilendirilir; Oğuz Kağan’ın Mete ile aynı kişi olduğu kesin tarihsel olgu değildir.

Göktürk kökenini dişi kurt motifiyle anlatan türeyiş destanıdır. Mitolojik anlatıdır; biyolojik soy açıklaması olarak okunmaz.

Dar bir vadide çoğalan topluluğun demir dağı eriterek çıkışını anlatır. Göktürk geleneğiyle ilişkilendirilir; ayrıntıları destan motifidir.

Uygurların kökenini olağanüstü doğuş ve kurt gibi kutsal motiflerle açıklayan türeyiş anlatılarıdır. Varyantları vardır; tek kesin tarih anlatısı değildir.

Uygurların yurt değiştirmesini işleyen destandır. Siyasi göçler, kutsal taş ve bereket motifleri varyantlarda yer alır; yalnız tek nedene indirgenmez.